Beşeri Sermaye Endeksi, bugün doğan bir çocuğun 18 yaşına geldiğinde sahip olması beklenen sağlık ve eğitim koşullarını ölçüyor. Endeks; hayatta kalma (5 yaş altı), sağlık ve eğitim olmak üzere üç bileşenden oluşuyor ve 0 ile 1 arasında değer alıyor.
Endeksin 1’e yaklaşması, çocuğun gelecekte kaliteli eğitim ve sağlık olanaklarına sahip olacağını ve üretken bir çalışan olarak potansiyelinin yüksek olacağını gösteriyor.
Dünya Bankası tarafından geliştirilen metodoloji, Türkiye’de artık hem ülke hem de il düzeyinde resmi istatistik olarak yayımlanıyor.
AB Ortalaması Türkiye’den Yüksek
Türkiye’nin beşeri sermaye endeksi 2021 yılında 0,693, 2022’de ise 0,696 seviyesine yükselmişti. Ancak 2023 yılında endeks, 2022’ye göre %0,9 azalarak 0,690 oldu.
Alt bileşenlerdeki değişim ise şöyle gerçekleşti:
Hayatta kalma: %0,3 düşüş ile 0,985
Sağlık: %0,2 artış ile 0,966
Eğitim: %0,8 düşüş ile 0,725
2020 verilerine göre Avrupa Birliği’nin 27 ülkesindeki endeks ortalaması 0,730 oldu. AB ülkeleri arasında en yüksek endeks Finlandiya (0,796), İsveç (0,795) ve İrlanda’da (0,793) gözlendi. En düşük endeks değerleri ise Romanya (0,584), Bulgaristan (0,614) ve Slovakya (0,665) olarak kaydedildi.
Beşeri Sermaye En Çok Hangi İllerde Arttı ve Azaldı?
2023 yılında il düzeyinde en yüksek beşeri sermaye endeksi 0,781 ile Çanakkale oldu. Onu 0,761 ile Antalya, 0,756 ile Erzincan, 0,755 ile Eskişehir ve 0,749 ile Rize takip etti.
En düşük endeks değerine sahip il ise 0,599 ile Şırnak olurken, bu ili sırasıyla Ağrı, Şanlıurfa, Gümüşhane ve Muş izledi. 2021-2023 yılları arasında endeksin en çok yükseldiği iller:
Çanakkale: +0,026 puan
Uşak: +0,022 puan
Siirt, Antalya, Erzincan: +0,017 puan
Endeksin düştüğü iller ise:
Hatay: -0,066 puan
Adıyaman: -0,059 puan
Kahramanmaraş: -0,048 puan
Manisa: -0,024 puan
Malatya: -0,022 puan
