Rapora göre imalat sanayi işyerlerinde 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere 24,4 milyon ton atık ortaya çıktı. Bu atıkların %70’i satılarak veya lisanslı tesislere gönderilerek işlendi. Yaklaşık %12’si geri kazanıldı veya dolgu malzemesi olarak kullanıldı, %10’u düzenli depolama alanlarına gönderildi, %2,6’sı yakma tesislerinde enerjiye dönüştürüldü. Geriye kalan küçük bir kısmı ise belediyeler tarafından toplandı ya da tesis sahasında depolandı.
Rakamlar, sanayi sektöründe geri dönüşümün ve lisanslı atık işleme sistemlerinin giderek daha fazla tercih edildiğini gösteriyor.
MADENLERDE 1 MİLYAR TONLUK DEV ATIK MİKTARI
Maden işletmelerinde dekapaj malzemesi ve pasa hariç 40,5 milyon ton atık oluştu. Ancak dekapaj ve pasa dahil edildiğinde bu rakam 1 milyar 61 milyon tona kadar çıkıyor. Bu atıkların neredeyse tamamı (%99,99) mineral atıklardan oluştu. Madenlerden çıkan toplam atığın %85’i depolama sahalarında veya atık barajlarında bertaraf edildi, %12,5’i yeniden ocaklara dolduruldu, %2,4’ü ise geri kazanım veya farklı yöntemlerle bertaraf edildi.
Maden sektöründe atık yönetimi büyük ölçekte sürerken, özellikle pasa ve taş atıklarının yeniden kullanımı çevresel sürdürülebilirlik açısından önem taşıyor.
TERMİK SANTRALLERDE 26,5 MİLYON TON ATIK
Kurulu gücü 100 MW ve üzeri olan termik santrallerde, 2024 yılında 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere 26,5 milyon ton atık oluştu. Bu atıkların büyük kısmını, santrallerdeki enerji üretimi sırasında ortaya çıkan kül ve cüruf oluşturdu. Atığın %86,9’u kül dağı veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, %13,1’i lisanslı geri kazanım tesislerine gönderildi ya da maden ocaklarının doldurulmasında kullanıldı.
Termik santraller, atık yönetimi ve çevreye etkileri bakımından en dikkatle izlenen sektörlerden biri olmayı sürdürüyor.
OSB’LERDE 397 BİN TON ATIK
Organize sanayi bölge (OSB) müdürlüklerinde, altyapı hizmetleri ve atıksu arıtımı gibi idari faaliyetler sonucunda 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 397 bin ton atık oluştu. Bu atıkların %95,5’i geri dönüşüm veya bertaraf tesislerine gönderildi, geri kalanı ise farklı yöntemlerle yok edildi. OSB’lerde kurulan modern arıtma ve geri kazanım sistemleri, atık miktarını azaltma konusunda önemli rol oynamaya devam ediyor.
BELEDİYELER 32,3 MİLYON TON ATIK TOPLADI
Rapora göre 2024 yılında Türkiye genelinde hizmet veren 1.392 belediye, toplam 32,3 milyon ton atık topladı. Bu atıkların %88,9’u atık işleme tesislerine, %10,9’u belediye çöplüklerine gönderildi. Geriye kalan %0,3’lük kısım ise farklı yöntemlerle bertaraf edildi. Belediyelerde kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,09 kilogram olarak belirlendi. Ayrıca belediyelerin işlettiği atıksu arıtma tesislerinde 353 bin ton arıtma çamuru üretildi.
Veriler, kentleşmenin ve tüketimin artmasıyla birlikte belediyelerin atık yönetimi konusundaki yükünün giderek arttığını gösteriyor.
ATIK İŞLEME TESİSLERİNDE 195 MİLYON TON ATIK İŞLENDİ
TÜİK’in açıkladığı verilere göre, 2024 yılında atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde toplam 195 milyon ton atık işlendi. Bu miktarın 139 milyon tonu bertaraf edilirken, 56 milyon tonu geri kazanıldı. Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton atık bertaraf edildi, yakma tesislerinde ise 448 bin ton atık yakılarak imha edildi. Ayrıca 4,7 milyon ton atık, enerji geri kazanımı amacıyla ko-insinerasyon tesislerinde yakıldı.
Kompost tesislerinde 124 bin ton atık işlenirken, metal, plastik, kâğıt ve mineral gibi maddelerin işlendiği diğer tesislerde 51,5 milyon ton geri kazanım sağlandı.
