Türk Dil Kurumu, Türkçenin farklı bilim ve kültür alanlarındaki kullanımını kapsamlı biçimde ortaya koymak amacıyla 800 binin üzerinde söz varlığına ulaşması beklenen yeni bir sözlük hazırlıyor.
TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, Türkçe odaklı yapay zeka modeli, Türkiye Terim Bankası ve dil yanlışlarını belirleyen yazılımlar üzerinde de çalışıldığını açıkladı.
Türkçeyi Koruma ve Geliştirme Hedefi Nedir?
Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, kurumun Türkçeyi koruma, geliştirme ve gelecek kuşaklara aktarma hedefi doğrultusunda akademik çalışmaların yanı sıra eğitim ve dijital projeler yürüttüğünü belirtti.
Özellikle çocuk ve gençlerin Türkçeyi doğru kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verdiklerini söyleyen Mert, internet ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan özensiz dil kullanımına karşı farkındalık oluşturmayı amaçladıklarını ifade etti.
Öğretmenler İçin Diksiyon Eğitimleri Ne Kapsıyor?
Mert, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde öğretmenlere yönelik diksiyon eğitimleri düzenlediklerini aktardı.
“Önce Ankara'da, daha sonra Kıbrıs'ta, Karaman'da ve Denizli'de öğretmenlerimize yönelik diksiyon kursları yaptık. Ardından bunu ülke geneline de yayma düşüncemiz var.” dedi.
Yeni Sözlükte Hedef 800 Binden Fazla Kelime Mi?
TDK bünyesinde 21 kol ve komisyonun çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Mert, öncelikli projelerden birinin yaşayan Türkçenin sözlüğü olduğunu açıkladı.
Mevcut Türkçe Sözlük'te yaklaşık 132 bin kelime bulunduğunu hatırlatan Mert, yeni çalışmayla farklı bilim dalları ve kültür alanlarında kullanılan kelimelerin de sözlüğe dahil edilmesinin hedeflendiğini söyledi.
Yaşayan Türkçenin Sözlüğü Neden Önemli?
Mert, “Şu an yoğunlaştığımız konulardan birisi yaşayan Türkçenin sözlüğünü hazırlamak. Bu, bütün kültür alanlarını, bütün bilim dallarını temsil eden, Türkçeyi temsil kabiliyeti yüksek bir sözlük olacak.” ifadelerini kullandı.
Çalışmada bir milyar kelimeden oluşan dengeli bir derlem kullanıldığını belirten Mert, bu sayede kelimelerin farklı bağlamlarda kazandığı anlamların yanı sıra atasözleri, deyimler, terimler ve dil yapılarının farklı işlevlerinin de belirlenebileceğini aktardı.
Yapay Zeka Çalışmaları Ne Aşamada?
TDK'nın yapay zeka alanındaki çalışmalarına da değinen Mert, Türkçeyi merkeze alan büyük dil modeli üzerinde yaklaşık üç yıldır çalıştıklarını açıkladı.
“Türkçe düşünen yapay zekayı geliştirmek, eğitmek üzere büyük dil modeli çalışıyoruz. Bununla ilgili çalışmalarımız yaklaşık üç yıldır sürüyor. Kuramsal kısmı bitti, şu an fiili aşamaya geçti.” şeklinde konuştu.
Türkiye Terim Bankası Hangi Amaçla Kuruldu?
TDK'nın diğer önemli projelerinden birinin Türkiye Terim Bankası olduğunu aktaran Mert, terim komisyonunun yeniden aktif hale getirildiğini ve ilgili bakanlıklar, kamu kurumları ile Cumhurbaşkanlığı temsilcilerinin katılımıyla Kurumlar Arası Terim Eşgüdüm Komisyonunun oluşturulduğunu anlattı.
Mert, “Türk Dünyası Terim Bankası olabilecek şekilde bir yazılım hazırladık. Şu an Türkiye Terim Bankası'na 310 bin terim girilmiş durumda.” dedi.
Dil Yanlışlarını Belirleyen Yazılımlar Hangi İşlevleri Üstlenecek?
TDK'nın dijital ortamda Türkçenin doğru kullanımını desteklemek için farklı yazılımlar geliştirdiğini belirten Mert, bunlardan birinin metinlerdeki dil, yazım ve noktalama hatalarını tespit ederek doğru kullanım önerileri sunacağını söyledi.
Kamu kurumlarının internet sitelerinde kullanılan Türkçeyi takip edecek başka bir yazılım üzerinde de çalışıldığını belirten Mert, “Genel ağ sayfalarını 24 saat tarayan ve yazım yanlışlarını, dil yanlışlarını tespit edip bize raporlayan bir yazılım şu an devam ediyor.” ifadelerini kullandı.
Türkçe Sözlük'te bulunmayan kelimeleri belirleyecek ayrı bir yazılımın da hazırlandığını aktaran Mert, üç yazılımın bir yıl içinde kullanıma sunulmasının planlandığını kaydetti.
Türk Alfabesi Üzerine Çalışmalar Devam Ediyor Mu?
Türk dünyasında ortak alfabe çalışmaları hakkında da bilgi veren Mert, 2024'te Bakü'de 34 harfli çerçeve alfabenin kabul edildiğini hatırlattı.
İlgili ülkelerin akademik kurullarının kendilerine önerilen harfleri değerlendirmeyi sürdürdüğünü belirten Mert, “Türkiye Cumhuriyeti'nin kullandığı alfabede hiçbir değişiklik yok. Buna ihtiyaç da yok.” şeklinde konuştu.
