TÜİK’in yabancı kontrollü girişimler üzerine hazırladığı son istatistikler, Türkiye ekonomisinde yabancı sermayenin etkisini ortaya koydu. Buna göre yabancı kontrolündeki girişim sayısı 2022 yılında 9 bin 287 iken, 2023’te 10 bin 265’e yükseldi. Bu girişimlerin toplam ciro içindeki payı 2022’de %12,7 olarak ölçülmüşken, 2023 yılında bu oran %12,8’e çıktı.
Yabancı kontrollü girişimlerin istihdamdaki payı da sınırlı bir artış gösterdi. Bu girişimlerde çalışanların toplam çalışan sayısı içindeki payı 2022’de %5 düzeyindeyken, 2023 yılında %5,1’e yükseldi. 2016–2023 dönemine bakıldığında ciro payının genelde %12–14 aralığında seyrettiği, çalışan payının ise %4–5 seviyelerinde kaldığı görülüyor.
Yabancı Kontrolünün En Yoğun Olduğu Sektör hangisi?
2023 yılında yabancı kontrollü girişimlerin en yoğun faaliyet gösterdiği alan tütün ürünleri imalatı oldu. Bu sektörde yabancı kontrol oranı %92,6 seviyesine ulaşarak açık ara ilk sırada yer aldı.
Yabancı kontrol oranının yüksek olduğu diğer sektörler arasında sigorta, reasürans ve emeklilik fonları (%43,2), motorlu kara taşıtı ve römork imalatı (%41), temel eczacılık ürünleri üretimi (%32,7), posta ve kurye hizmetleri (%30,9) ile metal cevheri madenciliği (%28,8) yer aldı. Finansal hizmetler, içecek üretimi, bilgi hizmetleri ve kimyasal ürün imalatı da yabancı etkinliğinin belirgin olduğu sektörler arasında bulunuyor.
Yabancı Kontrollü Girişimlerde Almanya İlk Sırada
2023 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı kontrollü girişimler incelendiğinde en büyük payın Almanya’ya ait olduğu görüldü. Toplam 10 bin 265 girişimin 1.266’sı Almanya kontrolünde faaliyet gösterdi. Bu girişimlerin toplam yabancı kontrollü ciro içindeki payı %13,8 olarak kaydedildi.
ABD kontrolündeki girişimler sayıca 965 olurken, bu grubun toplam yabancı kontrollü cirolardaki payı %11,2 seviyesinde gerçekleşti. Birleşik Krallık kontrolündeki 706 girişimin payı ise %10,3 oldu.
Ülke bazlı dağılım incelendiğinde Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Fransa (%7,8), Lüksemburg (%5,6), Azerbaycan (%5,6), Japonya (%5,2), Hollanda (%4,3), İspanya (%4,0) ve Çin (%3,8) ilk sıralarda yer aldı. Geri kalan ülkeler ise toplam yabancı kontrollü cironun %28,4’ünü oluşturdu.
