AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan öğrenci affına ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edildi.
TRT Haber'in haberinde yer alan bilgilere göre; kabul edilen kanun teklifi, yükseköğretim sisteminde eğitim hakkından akademik unvanların kullanımına, disiplin süreçlerinden vakıf üniversitelerinin mali yapılarına kadar geniş bir alanı düzenleyen maddeler içeriyor.
2026-2027 Eğitim Yılında Üniversiteye Dönüş İmkanı
Teklifle getirilen düzenlemeye göre, belirlenen istisnalar dışında yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen veya kayıt hakkı elde ettiği halde kayıt yaptırmayan öğrenciler, 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
- Af kapsamı dışında kalanlar: Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar af kapsamı dışında tutuluyor.
- Diğer istisnalar: Sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki belirli suçları işleyenler ile terör örgütleriyle iltisakı veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de bu haktan yararlanamıyor.
- Kurumsal istisnalar: Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları ve meslek yüksekokullarından ilişiği kesilenler hakkında bu af hükümleri uygulanmıyor.
- Askerlik durumu: Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu hükümlerine göre yapılacak. Askerlik görevini yapmakta olanlar, terhislerini takip eden 2 ay içinde başvurdukları takdirde haklardan yararlandırılacak.
- Geçiş hakları: Kayıt yaptıranlardan ÖSYS/YKS puanı giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının taban puanına sahip olanlar yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Ayrıca Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversiteleri bünyesindeki açık öğretim programlarına da yatay geçiş yapılabilecek.
Azami Süre Sonu Öğrencilerine Ek Sınav Hakkı
Azami öğrenim süresi sonunda mezun olabilmek için intörnlük dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ya da uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınıyor.
Teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olup uygulamalı eğitime ya da intörnlük eğitimine başlamamış, tamamlamamış veya başarısız olmuş öğrencilere de bu eğitimlerini tamamlama imkanı veriliyor. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmiyor.
Akademik Sahteciliğe Meslekten Çıkarma Cezası
Kişisel emeğe dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz üretilmiş yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan ve derece alımında kullananlar ile bu fiilleri başkaları adına yapanlar veya aracılık edenler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak. Bu yolla kazanılan akademik derece ve unvanlar da geri alınacak.
Bu kapsamdaki çalışmaları başkaları adına yapan, üreten veya aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi durumunda ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak. Bu yayınları kullanarak diploma veya unvan alanlara da 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Disiplin Soruşturmalarına Yeni Usul ve Esaslar
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma haklarına ilişkin usuller yeniden düzenleniyor.
Soruşturmacı tarafından soruşturulana gönderilecek ifadeye davet yazısında iddialar açıkça belirtilerek 7 günden az olmamak üzere süre tanınacak. Belirtilen sürede ifade verilmediği takdirde dosyadaki deliller kapsamında işlem yapılacak.
Cezaya yetkili makamın savunmaya davet yazısında da eylem ve karşılık gelen disiplin cezası belirtilerek yine en az 7 gün süre verilecek. Savunma hakkını kullanacak kişiye, savunmasını yapmadan önce soruşturma evrakını inceleme imkanı sağlanacak.
Vakıf Üniversitelerine İdari Yaptırım ve Mali Tedbirler
Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik uygulanacak idari yaptırımların şartları kanunla belirleniyor. Bu kapsamda, fiilin ağırlığına göre; uyarma, uyarma ve düzeltme isteme, yeni akademik birim kurma veya program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjan kısıtlaması, öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak durdurulması ve faaliyet izninin kaldırılması yaptırımları uygulanabilecek.
- Süre sınırı: Faaliyet izninin geçici olarak durdurulmasına yol açan gerekçeleri kurucu vakfın 3 yıl içinde ortadan kaldıramaması halinde kurumun faaliyet izni kaldırılacak.
- Mali yapının bozulması: Vakıf üniversitesinin mali yapısının eğitim faaliyetini sürdüremeyecek derecede bozulması ve durumun süreklilik arz etmesi halinde, faaliyet izni kaldırılarak garantör üniversiteye veya YÖK'ün uygun bulacağı aynı ildeki bir devlet üniversitesine devri yapılacak.
- Tıp fakültesi olan vakıf üniversiteleri: Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf üniversitelerine, hastane inşaatına başlamış ancak bitirememiş olanlara ya da devir süreçlerini tamamlayamamış olanlara şartları sağlamaları için 30 ay ek süre tanınıyor. Süre sonunda şartları sağlamayan fakültelerin öğrencileri garantör üniversiteye veya bir devlet üniversitesine nakledilecek.
Yurt Dışı Yerleşkeleri ve Akademik Personel Görevlendirmeleri
Devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açabilecek. Bu birimlerde görevlendirilecek personel, kendi üniversitesinden, Türkiye'deki diğer yükseköğretim kurumlarından veya mahallinden sözleşmeli ya da saat başı ücret karşılığında istihdam edilebilecek.
Yurt dışı faaliyetlerinden elde edilecek gelirlerin tutulacağı hesaplar, yapılacak harcamalar ve bütçeden aktarılacak kaynakların usulleri Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşü alınarak ilgili üniversite tarafından belirlenecek.
Üniversite İsim Değişikliği ve Akademik Birleşmeler
Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştiriliyor. Üniversite; Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi, Fen Fakültesi, TUSAŞ Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Elbistan İşletme Fakültesi ve Yabancı Diller Yüksekokulundan oluşacak.
Üniversite bünyesindeki İslami İlimler, Sağlık Bilimleri, İnsan ve Toplum Bilimleri ile İletişim ve Turizm fakülteleri, mükerrerliği önlemek amacıyla Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi bünyesindeki ilgili birimlerle birleştiriliyor. Bu birimlerdeki bütçe ödenekleri, personel kadroları ve laboratuvar donanımları Sütçü İmam Üniversitesine devredilecek. Öğrencilerin mezuniyet belgeleri ve diplomaları, talep etmeleri halinde kayıt tarihindeki üniversite adıyla aktarıldıkları üniversite tarafından verilecek.
Kadro İhdasları ve Diğer Önemli Düzenlemeler
- Öğretim elemanı kadroları: Yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadrosu ihdas ediliyor.
- Güvenlik soruşturması: Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamına, yükseköğretim kurumlarında çalışacak öğretim elemanları da dahil ediliyor.
- Yan dal uzmanları: Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığındaki emsallerinin oranlarına uygun hale getiriliyor.
- Ortak ofis kurulumu: Birden fazla yükseköğretim kurumu ortak bir ofis kurmak için başvurabilecek. Bu ofisler, üretilen bilgi ve buluşların ticarileşmesi için yatırım yapabilecek veya şirketlerle ortaklık kurabilecek.
- Mevzuata aykırı program açma cezası: Yurt dışındaki bir kurum adına mevzuata aykırı olarak Türkiye'de program açanlar veya yükseköğretim kurumu işletenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak. Bu kurumların tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
