Finansal teknolojilerde yaşanan hızlı gelişim, yapay zekanın yatırım ve finansal planlama alanındaki rolünü giderek büyütmektedir. Uzmanlar, yapay zeka platformlarının finansal analiz ve bilgi üretme kapasitesinin hızla geliştiğini belirtirken, insan finans danışmanlarının yerini tamamen almasının önünde önemli bir engel bulunduğunu vurgulamaktadır. Bu engel, hukuki sorumluluk ve güven mekanizmasıdır.
Yapay Zeka Araçları Ne Kadar Güçlü?
Uzmanlara göre yapay zeka araçları bilgi üretme ve analiz kapasitesinde güçlü olsa da finansal danışmanlığın temelini oluşturan “güvene dayalı sorumluluk” mekanizması henüz bu sistemlerde mevcut değildir. Finansal danışmanlıkta “vekalet görevi” olarak bilinen bu yükümlülük, danışmanların müşterilerinin çıkarlarını kendi çıkarlarının önünde tutmasını zorunlu kılmakta ve hukuki yaptırımlarla desteklenmektedir.
Yapay zeka platformlarının ise bu tür bir hukuki sorumluluk mekanizmasına sahip olmadığı ifade edilmektedir. CNBC'de yer alan bir habere göre, MIT Sloan İşletme Okulu Finans Mühendisliği Laboratuvarı Direktörü ve finans profesörü Andrew Lo, tartışmanın yapay zekanın bilgi kapasitesinden çok sorumluluk meselesiyle ilgili olduğunu belirtmektedir.
Yatırımcıların Yapay Zeka Kullanım Oranı Artıyor Mu?
Uzmanların uyarılarına rağmen birçok yatırımcı finansal konularda yapay zeka platformlarına başvurmaktadır. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi büyük dil modelleri özellikle genç yatırımcılar arasında giderek yaygınlaşmaktadır. Intuit Credit Karma tarafından yapılan bir ankete göre, üretken yapay zeka kullanan Amerikalıların yüzde 66’sı finansal tavsiye almak için bu araçlara başvurmaktadır.
Y kuşağı ve Z kuşağında ise bu oran yüzde 82’ye kadar çıkmaktadır. 1.019 yetişkinle gerçekleştirilen araştırmada, yapay zekadan finansal tavsiye alan kullanıcıların yaklaşık yüzde 85’inin bu öneriler doğrultusunda yatırım kararları aldığı ifade edilmektedir.
Hukuki Sorumluluk ve Yapay Zeka İlişkisi Nedir?
New York Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bilgi Hukuku Enstitüsü kıdemli araştırma görevlisi Sebastian Benthall, bu durumun önemli bir düzenleme boşluğuna işaret ettiğini belirtmektedir. Benthall’a göre yapay zeka tavsiyelerinde sorumluluğun kime ait olduğu, temel sorun olarak öne çıkmaktadır. Uzmanlar, bu konuda temkinli yaklaşılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Andrew Lo, yapay zeka araçlarının özellikle karmaşık finansal kavramları açıklama ve farklı yatırım seçeneklerini değerlendirme konusunda faydalı olabileceğini belirtmektedir. Bununla birlikte bireysel finans kararlarında yapay zekaya körü körüne güvenilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. Lo’ya göre, özellikle kişisel finansal durumlara bağlı hesaplamalarda yapay zekadan alınan yanıtların birkaç kez doğrulanması gerekmektedir.
Ayrıca, vergi planlaması gibi sayısal hesaplamalara dayalı konularda yapay zeka sistemlerinin her zaman güçlü performans göstermediği de ifade edilmektedir. Florida Üniversitesi Levin Hukuk Fakültesi’nde yapay zeka ve güvene dayalı sorumluluk üzerine çalışan hukuk profesörü Jiaying Jiang, yapay zeka şirketlerinin yatırım tavsiyesi için doğrudan ücret almadıkları için hukuken mütevelli sıfatıyla hareket etmediklerini belirtmektedir.
Ancak Jiang’a göre, bir finansal danışman yapay zekayı kullanarak müşterisine yatırım tavsiyesi verirse, bu tavsiyenin sorumluluğu yapay zeka şirketine değil danışmana ait olmaktadır. Andrew Lo, uzun vadede yapay zeka destekli finansal tavsiyeler için yeni düzenlemelerin geliştirilmesi gerektiğini düşünmektedir. Uzmanlara göre, bu tür düzenlemeler yapılmadan yatırımcıların finansal kararlarını tamamen yapay zeka sistemlerine bırakması kısa vadede mümkün görünmemektedir.
