2027-2029 Orta Vadeli Programı'na (OVP) dahil edilen uzun dönemli bakım sigortası ile ilgili önemli açıklamalarda bulunan Murat Bal, prim ve yaş kriterlerinin yanı sıra sistemin işleyişine dair detayları paylaştı. Türkiye'nin hızla yaşlanan nüfus yapısı, evde bakıma muhtaç bireylerin artışı ve ailelerin bakım masraflarıyla başa çıkma zorlukları, bu sigorta modelinin gerekliliğini ortaya koyuyor.
Hükümetin 6 Eylül 2026 tarihinde kamuoyuna duyurduğu uzun dönemli bakım sigortası, sosyal güvenlik sisteminde önemli bir yenilik olarak değerlendiriliyor. Bu sistem, yalnızca hastane veya ameliyat giderlerini değil, aynı zamanda bireylerin günlük yaşam ihtiyaçlarını da karşılamayı amaçlıyor. Murat Bal, sistemin temel işleyişini şu şekilde açıkladı: 'Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus 2025’te 9,58 milyona ulaşacak ve toplam nüfus içindeki payı %11,1 olacak.' Bu durum, uzun süre başkasının yardımına ihtiyaç duyan bireylerin sayısının artacağını gösteriyor.
Uzun dönemli bakım sigortası nasıl işleyecek?
Uzun dönemli bakım sigortası, hastanede tedavi edilmekten ziyade, bireylerin uzun süreli bakım ihtiyaçlarının finansmanını sağlamaya yönelik bir sosyal güvenlik modeli olarak tanımlanıyor. Klasik sağlık sigortası, hastalıkların teşhis ve tedavisine odaklanırken, bakım sigortası, bireylerin yemek yeme, giyinme, banyo yapma ve hareket etme gibi günlük yaşam faaliyetlerinde destek almasını esas alıyor. Bu modelin amacı, bireylerin bakım ihtiyacından kaynaklanan ekonomik yükü azaltmak olarak belirleniyor.
Modelin kapsamı henüz kesinleşmemiş olsa da, evde bakım, kurumsal bakım, hemşirelik hizmetleri ve ihtiyaç duyulan bazı bakım ekipmanlarının temin edilmesi gibi hizmetlerin sağlanması öngörülüyor. Hangi hizmetlerin ne ölçüde karşılanacağı ise çıkarılacak mevzuatla netleşecek.
Yaş kriteri ne olacak?
Kamuda en çok merak edilen konulardan biri olan yaş şartına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bal, sistemin yalnızca 65 yaş üzerindeki bireylerle sınırlı kalmayabileceğini belirtti. 'Sistemin yalnızca 65 yaş üzerindekilerle sınırlı olması zorunlu değil. Yaştan bağımsız olarak uzun süreli bakıma ihtiyaç duyan bireylerin de kapsama alınması mümkün.' şeklinde konuştu. Burada temel kriterin, bireyin günlük yaşam faaliyetlerini ne ölçüde bağımsız yapabildiği ve sürekli bakıma ihtiyaç duyup duymadığı olabileceği ifade ediliyor.
Ancak resmi olarak kullanılacak değerlendirme kriterlerinin henüz kesinleşmediği vurgulanıyor. Ayrıca, maaşlardan yapılacak kesintilere dair net bir prim paylaşımının henüz açıklanmadığı da belirtiliyor. Eğer ayrı bir sosyal sigorta primi oluşturulursa, bunun çalışan ve işveren açısından ek maliyet yaratıp yaratmayacağı, prim oranına, devlet katkısına ve finansman modeline bağlı olacaktır.
Sistem ne zaman uygulanmaya başlayacak?
Murat Bal, özel bakıcı veya bakım merkezi masraflarının hanelerin bütçesini zorladığını hatırlatarak, sistemin temel amacının uzun süreli bakım masraflarının önemli bir bölümünün bireylerin ve ailelerinin üzerindeki yükünü azaltmak olduğunu ifade etti. Örneğin, mevcut durumda yüksek miktarda ödeme yapan bir birey, sistem kapsamındaki hizmetlerden yararlanması halinde bu maliyetin bir kısmının sosyal sigorta tarafından karşılanabileceğini belirtti.
Vatandaşların hizmet almaya başlayacağı tarih konusunda kafa karışıklığını gidermek amacıyla Bal, bürokratik sürecin zaman alacağını ve 2027-2029 OVP'nin açıklanmasının, sigortanın 2027'de vatandaşlara ödeme yapmaya başlayacağı anlamına gelmediğini vurguladı. Öncelikle sistemin hukuki ve kurumsal altyapısının, kapsamının, prim-finansman modelinin ve hak sahipliği kriterlerinin belirlenmesi gerektiği ifade edildi. Bu nedenle kesin bir başlangıç tarihi vermek mümkün değil.
