Futbol dünyasında kafa golleri her zaman alkışlanır ancak tıp dünyasından gelen son veriler bu estetik vuruşların "sessiz bir katile" dönüşebileceğini gösteriyor. On yıllardır boksörlerde görülen "ring sarhoşluğu" (dementia pugilistica), artık futbolcuların da en büyük kabusu haline geldi.
Defans oyuncuları en büyük risk altında
Glasgow Üniversitesi'nden Willie Stewart'ın yürüttüğü geniş kapsamlı araştırma, eski profesyonel futbolcuların beyin sağlığına dair korkutucu veriler ortaya koydu. 8 bin eski futbolcunun verilerinin incelendiği çalışmaya göre:
- Alzheimer riski: Normal popülasyona göre 5 kat daha fazla.
- Motor nöron hastalığı (ALS) riski: 4 kat daha fazla.
- Parkinson riski: 2 kat daha fazla.
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise sahada bulunulan pozisyonla ilgili. Kafa topuna en çok çıkan defans oyuncuları en yüksek risk grubundayken, topa elle müdahale eden kalecilerin riski genel popülasyonla aynı seviyede kalıyor.
Beyin kafatası içinde ‘jöle gibi’ sarsılıyor
Peki, kafa vuruşu beyni nasıl tahrip ediyor? Uzmanlar beynin kıvamının "jelatine" benzediğini ve oldukça yumuşak olduğunu belirtiyor. Topla yapılan her kafa vuruşunda:
- Sarsıntı: Beyin, kafatası içinde hızla savrularak iç duvarlara çarpıyor.
- Liflerin Kopması: Beyindeki bilgi iletişimini sağlayan ince lifler (aksonlar) hızla geriliyor ve bağlantıları kopuyor.
- Protein Birikimi: Zamanla beyinde "tau" adı verilen anormal proteinler birikmeye başlıyor ve bu da yıllar sonra CTE (Kronik Travmatik Ensefalopati) adı verilen beyin hastalığına yol açıyor.
Çözüm yolları: Antrenmanda kafa vuruşu sınırlanıyor
Özellikle İngiltere'de bu araştırmaların ardından radikal kararlar alınmaya başlandı. Genç seviye futbol maçlarında kafa vuruşları kaldırılırken, profesyonel takımların antrenmanlarındaki kafa topu çalışmalarına sayı sınırlaması getirildi.
Veriler, bir futbolcunun kariyeri boyunca yaptığı 70 bin kafa vuruşunun büyük çoğunluğunun antrenmanlarda gerçekleştiğini gösteriyor. Uzmanlar, "Eğer kafamızı sert nesnelere vurmayı bırakırsak risk sıfıra iner" diyerek hem profesyonel sporcuları hem de amatörleri uyarıyor.
Kaynak: BBC
