BBC'nin haberine göre, migren hakkındaki anlayışımız köklü bir değişimden geçiyor. Uzun yıllar boyunca "kadınsı bir kapris" veya "histeri" olarak yaftalanan bu durum, aslında tüm vücudu etkileyen karmaşık bir nörolojik bozukluk. Uzmanlar artık "migrenim var" yerine "migren bozukluğuna sahibim" ifadesinin kullanılmasını ve ağrılı dönemlerin "migren atağı" olarak adlandırılmasını öneriyor. Bu değişim, hastalığın sadece o anki ağrıdan ibaret olmadığını, beynin çalışma biçimiyle ilgili kronik bir zemin olduğunu vurguluyor.
migren Tetikleyici mi Yoksa Erken Belirti mi?
Migren hastaları yıllardır çikolata, peynir veya parfüm gibi unsurların ataklarını tetiklediğini düşünüyordu. Ancak güncel araştırmalar, bu durumun tam tersi olabileceğini gösteriyor. Bir hasta atağın çok erken safhalarında (henüz ağrı başlamadan) farkında olmadan belirli gıdalara aşerebilir veya kokulara karşı hassasiyet geliştirebilir. Yani parfüm kokusu migreni başlatmıyor; migren zaten başladığı için beyin o kokuya aşırı tepki veriyor.
Migren nasıl oluşuyor? Kortikal Yayılma Depresyonu
Bilim dünyasının migrenin kökenine dair en güçlü teorisi, beyinde "kortikal yayılma depresyonu" (CSD) adı verilen anormal bir elektrik dalgasıdır.
- Elektriksel Fırtına: Beyin kabuğunda yavaşça yayılan bu dalga, sinirleri uyararak iltihaplanmayı tetikliyor.
- Gerçek Zamanlı Gözlem: Mart 2025'te bilim insanları, cerrahi hazırlığındaki bir hastanın beyninde bu dalganın oluşumunu ve 80 dakika boyunca yayılışını ilk kez gerçek zamanlı olarak izlemeyi başardı.
- Hissedilen Acı: Bu dalga her ne kadar görsel kortekste başlasa da, ağrı beynin dış zarı olan meninkslerdeki sinir lifleri aracılığıyla hissediliyor.
CGRP: Migren Tedavisinde Devrim Yaratan Molekül
Son yılların en büyük keşfi, beyindeki aktiviteyi ayarlayan bir tür nöromodülatör olan CGRP (kalsitonin gen ilişkili peptid) seviyelerindeki artış oldu.
"Ekim 2025'te yapılan bir çalışma, CGRP hedefli tedavilerin hastaların %70'inde atak sıklığını %75 oranında azalttığını, %23'ünde ise atakları tamamen durdurduğunu gösterdi."
Migren Hakkında Yanlış Bilinenlerin aksine Bilimsel Gerçekler
Eski İnanış (Mitos) | Modern Bilimsel Gerçek |
Migren sadece şiddetli bir baş ağrısıdır. | Migren, tüm vücudu etkileyen nörolojik bir bozukluktur. |
Çikolata migreni tetikler. | Çikolata aşermek, atağın başladığının bir belirtisi olabilir. |
Migren psikolojiktir (Histeri). | %30-60 oranında genetik kökenli biyolojik bir durumdur. |
Kan damarlarının genişlemesi ana nedendir. | Damar genişlemesi bir sebep değil, genellikle bir semptomdur. |
nörolojik bozukluk Neden Bu Kadar Zor Çözülüyor?
Hastalığın genetik haritası oldukça karmaşık. Bilim insanları migrenle ilişkili 123 riskli DNA noktası (Snips) belirledi ancak bu sayının binlerce olabileceği tahmin ediliyor. Üstelik migrenin; depresyon, diyabet ve beyin yapısındaki farklılıklarla da genetik bir korelasyonu olduğu saptandı.
