İsimleri sık sık unutmak, aynı satırı birkaç kez okumak ya da gün içinde dikkati toplamakta zorlanmak yoğun iş temposu, stres veya yaşın ilerlemesine bağlanabiliyor.
Ancak uzmanlara göre bu belirtilerin nedeni geceleri fark edilmeyen bir uyku bozukluğu olabilir.
Uyku Apnesi Nedir ve Belirtileri Nelerdir?
Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, özellikle horlamaya nefes durmalarının eşlik ettiği obstrüktif uyku apnesinin, beynin gece boyunca yeterince dinlenmesini engelleyerek gündüz saatlerinde dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu, hafıza sorunları ve aşırı uyku hali gibi bilişsel problemlere yol açabileceğini ifade etti.
Horlamanın yalnızca çevreyi rahatsız eden bir ses olarak görülmemesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, hastaların unutkanlık, odaklanma güçlüğü veya sürekli yorgunluk nedeniyle nöroloji polikliniğine başvurabildiğini, ancak bazı kişilerde sorunun kaynağının beynin kendisi değil, gece boyunca bölünen uyku olduğunu vurguladı.
Beyin Gece Boyunca Neden Uyanıyor?
Son yıllarda yapılan çalışmalar, beynin lenfatik sistemi (Glimfatik) olduğunu ve bu sistemin uykuda çok aktif çalıştığını, beyni çeşitli toksinlerden ve atıklardan temizleyerek çalışma hızını ve performansını artırdığını ortaya koymuştur.
Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, obstrüktif uyku apnesinde kişinin bunu fark etmese bile gece boyunca çok sayıda kısa süreli uyanıklık yaşayabildiğini belirtti. Her nefes durması, beynin kısa süreli uyanıklık durumuna geçmesine neden olur ve kişi bunu çoğu zaman hatırlamaz, ancak derin uyku sürekli bölünür.
Oksijen Düzeyi ve Hafıza Üzerindeki Etkileri
Uyku apnesinin yalnızca uykunun bölünmesine neden olmadığını, aynı zamanda kandaki oksijen düzeyini de olumsuz etkileyebildiğini vurgulayan Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, bunun bilişsel fonksiyonlar üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Tekrarlayan oksijen düşüklüğü ve sık uyanmalar; dikkat, öğrenme ve hafızadan sorumlu beyin bölgelerinin sağlıklı çalışmasını olumsuz etkileyebilir.
Hastalar çoğu zaman isimleri hatırlamakta zorlandığını, toplantılarda dikkatini sürdüremediğini, okuduğunu anlamakta güçlük çektiğini veya günlük işlerinde daha fazla hata yaptığını ifade ediyor. Bu belirtiler yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirilmemeli; uyku bozukluğu açısından da araştırılmalıdır.
Unutkanlık Demansla İlişkilendirilmeli mi?
Toplumda unutkanlığın sıklıkla demans ile ilişkilendirildiğini söyleyen Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, her hafıza sorununun nörodejeneratif bir hastalığa işaret etmediğini vurguladı. Unutkanlığın altında vitamin eksikliklerinden tiroit hastalıklarına, depresyondan uyku bozukluklarına kadar pek çok farklı neden bulunabilir.
Bu nedenle şikayetlerin ayrıntılı değerlendirilmesi büyük önem taşır. Özellikle uyku apnesi tedavi edildiğinde birçok hastada dikkat, konsantrasyon ve hafıza performansında belirgin iyileşme görülebilmektedir.
Uyku Laboratuvarında Değerlendirme Süreci
Horlama, uykuda nefes durması, sabah yorgun uyanma ve gün içinde aşırı uyku hali yaşayan kişilerin ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, uyku laboratuvarı sayesinde bu hastaların kapsamlı şekilde incelenebildiğini ifade etti. Uyku bozukluklarının tanısında kullanılan yöntem olan polisomnografi testiyle, hastaları laboratuvar ortamında bir gece boyunca izliyoruz.
Test sırasında beyin dalgaları, uyku evreleri, göz hareketleri, kalp ritmi, solunum hareketleri, kandaki oksijen düzeyi ve horlama gibi birçok parametre eş zamanlı olarak kaydediliyor. Böylece uyku apnesinin varlığını ve şiddetini objektif olarak değerlendirebiliyor, hasta için en uygun tedavi planını oluşturabiliyoruz.
Tedavi Edilmeyen Uyku Apnesinin Sonuçları
Tedavi edilmeyen uyku apnesinin yalnızca yaşam kalitesini değil, genel sağlığı da etkileyebileceğini ifade eden Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, uzun süre tedavi edilmeyen uyku apnesinin hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları ve inme riskini artırabileceğini belirtti. Bunun yanı sıra kişinin iş performansını, sosyal yaşamını ve zihinsel verimliliğini de olumsuz etkileyebiliyor.
Horlamayı yalnızca sosyal bir sorun olarak görmek yerine, özellikle gündüz uykululuğu ve unutkanlık gibi belirtiler eşlik ediyorsa mutlaka uzman değerlendirmesine başvurulmalıdır.
Belirtilere Dikkat Edilmeli
Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, aşağıdaki belirtilerin birlikte görülmesi halinde mutlaka uzman değerlendirmesi gerektiğini söyledi: Gürültülü ve sürekli horlama, uykuda nefesin durduğunun çevredeki kişiler tarafından fark edilmesi, sabah dinlenmemiş uyanma, gün içinde istemsiz uyuklama, dikkat dağınıklığı ve unutkanlık, sabah baş ağrısı, iş performansında düşüş ve konsantrasyon güçlüğü.
