Yapay zekanın yaygınlaşması, bellek çiplerine olan talebi artırarak tüketici fiyatlarına zam olarak yansıma riski doğuruyor. Analistler, 2026 yılında akıllı telefon, bilgisayar ve beyaz eşya gibi ürünlerde fiyat artışlarının kaçınılmaz hale geldiğini ifade ediyor. Financial Times'ta yer alan habere göre, Dell, Lenovo, Raspberry Pi ve Xiaomi gibi büyük tüketici elektroniği üreticileri, çip arzındaki sıkıntıların maliyet baskısını artırdığını ve bu durumun fiyatlara yansıma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor.
Elektronik ürünlerdeki fiyat artışlarının yüzde 5 ile 20 arasında değişmesi bekleniyor. Dell Operasyon Direktörü Jeff Clarke, kasım ayında düzenlenen bir yatırımcı toplantısında maliyet artış hızının daha önce görülmediğini ve bunun tüketiciye yansıyacağını vurguladı. İngiliz bilgisayar üreticisi Raspberry Pi, artan maliyetleri “acı verici” olarak tanımlayarak aralık ayında ürün fiyatlarını artırma kararı aldı.
Çip Arzı ve Talep Dengesizliği Neden Oluyor?
Dünyanın en büyük bilgisayar üreticisi Lenovo, bellek çipleri ve kritik bileşenleri stoklamaya başladığını duyurdu. Yapay zeka modellerini çalıştırmak için kurulan veri merkezleri, ileri seviye bellek çiplerine olan talebi hızla artırdı. Bu durum, çip üreticilerinin tüketici elektroniğinde kullanılan daha düşük segment yarı iletkenleri göz ardı etmesine yol açtı. Sonuç olarak, otomobilden bilgisayara kadar pek çok üründe kullanılan dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) çiplerinde arz sıkıntısı yaşanmaya başladı.
Şirketlerin çip stoklamaya yönelmesi, yarı iletken fiyatlarını daha da yukarı çekti. Macquarie analisti Daniel Kim, bellek çiplerinde genel bir arz sıkıntısı yaşandığını ve alıcıların panik halinde yeterli çipi temin etmeye çalıştığını ifade etti. Pazar araştırma şirketi TrendForce, 2025’in son çeyreğinde DRAM fiyatlarının bir önceki çeyreğe göre yüzde 50 ila 55 arasında artacağını öngörüyor.
Fiyat Artışlarının Tüketici Üzerindeki Etkisi Nedir?
Dünyanın en büyük iki bellek çipi üreticisi olan Samsung ve SK Hynix, 2026 yılına yönelik siparişlerin mevcut kapasitenin üzerine çıktığını açıkladı. Samsung, bazı bellek çiplerinde fiyatları yüzde 60’a varan oranlarda artırdı. Samsung yöneticilerinden Kim Jae-june, yapay zekâya yönelik sunucu talebinin sektör arzının çok üzerinde seyrettiğini belirtti. Analistler, artan maliyetlerin tüketicilere zam olarak yansıyacağını ifade ediyor.
Macquarie, elektronik ürün fiyatlarının 2026 yılında yüzde 10 ila 20 arasında artabileceğini öngörürken, Nomura ise şirketlerin maliyetleri başka alanlarda kısmaya çalışarak artışı yüzde 5 ile sınırlayabileceğini belirtti. Hyundai Motor Securities analisti Greg Roh, Amazon ve Google gibi büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının bellek çiplerini güvence altına almak için uzun vadeli anlaşmalar imzaladığını, bu nedenle tüketici elektroniği üreticilerinin daha yüksek fiyatları kabul etmek zorunda kaldığını söyledi.
Yeni Kapasite Yatırımları Ne Zaman Gerçekleşecek?
Morgan Stanley’e göre büyük ABD’li teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yönelik harcamaları 2026’da 620 milyar dolara çıkacak. Küresel ölçekte yapay zeka veri merkezleri ve ilgili donanımlara yapılan toplam harcamanın ise 2028’e kadar 2,9 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Analistler, çip arzının 2027’ye kadar sıkı kalacağını ve stoklamanın 2026’da daha da artacağını öngörüyor.
Samsung ve SK Hynix yeni üretim yatırımları planlasa da, bu kapasitenin devreye girmesinin en az iki ila üç yıl süreceği belirtiliyor. Ayrıca, Tayvan'da meydana gelen 7.0'lık deprem, ülkenin en büyük teknoloji firmalarından olan TSMC'nin üretimini etkilemiştir. TSMC tarafından yapılan açıklamaya göre, deprem sırasında tahliye protokolleri başarıyla uygulanmış, ancak üretimde aksamalar meydana gelmiştir. Hasar tespit çalışmalarının ardından üretim süreci normale dönerken, yaşanan aksaklıklar nedeniyle çip üretiminde kriz yaşanması bekleniyor. Çip krizi nedeniyle dünya genelindeki teknolojik ürünlere zam gelebilir.
