Kış mevsiminin soğuk ve sert geçmesiyle grip vakalarında artış yaşanıyor. Özellikle yorgunluk, öksürük gibi belirtiler ilk sırada yer alıyor. Peki öksürük nasıl geçer? Hangi besinleri tüketmeliyiz? Basit gibi görünen bir öksürük, haftalarca devam edebildiği gibi boğaz ağrısına, kaslarda zorlanmaya ve uyku bölünmelerine de neden olabiliyor. Bu nedenle öksürüğe karşı çözüm arayışının yaygın olması ve bu alanda çok sayıda ürün bulunması şaşırtıcı değil. Ancak akıllardaki soru şu: Bu yöntemler gerçekten etkili mi, yoksa mutfakta bulunan basit malzemelerle de aynı rahatlama sağlanabilir mi?
Uzmanlar, temel olarak iki tür öksürük bulunduğunu belirtti: Kuru ve gıcıklı öksürük ile çoğunlukla balgamla seyreden göğüs kaynaklı öksürük. Her iki tür için de piyasada çeşitli şuruplar olduğunu ifade eden uzman, bu ürünlerin öksürüğü tamamen ortadan kaldırmadığını ancak hafifletici etkiler sağlayabildiğini söyledi. Bazı hastalar ise tercihlerini doğal yollardan yana tutuyor. İlaç içmek yerine bazı karışımları, besinleri kullanarak öksürüğü atlatmaya çalışıyor. Hangi besinler gerçekten öksürüğü azaltabiliyor, hangileri durumu daha da kötüleştirebiliyor?
hangi besinler öksürüğe iyi gelir?
Bal: Sıcak suya bal ve limon eklenerek hazırlanan karışım, en bilinen ev yapımı öksürük çözümlerinden biri. Uzmanlara göre bunun bilimsel bir karşılığı da bulunuyor. Uzmanlar, çok tatlı besinlerin dile temas ettiğinde öksürük refleksini baskılayabildiğine dair bazı bulgular olduğunu belirterek, özellikle balın gece öksürüğü yaşayan çocuklarda öksürük sıklığını azalttığını gösteren çalışmalar bulunduğunu aktardı. Öksürük şuruplarının boğazı kaplayarak yatıştırıcı etki gösterdiğini hatırlatan uzmanlar, balın da benzer şekilde boğazdaki gıdıklanma hissini azaltabildiğini ifade etti.
Zerdeçal: Zerdeçalın öksürüğü doğrudan kestiğine dair güçlü bir bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiliyor ancak bunun tamamen etkisiz olduğu anlamına da gelmediğini söyledi. Bu konuda yeterli araştırma yapılmadığına dikkat çekildi. Buna karşın, zerdeçalın sıcak bir içecek halinde tüketilmesinin boğazı rahatlatabileceğini belirten uzmanlar, yutkunmanın bile boğaz tahrişini azaltarak öksürük refleksini bastırabileceğini dile getirdi.
Zencefil ve sarımsak: Güçlü bilimsel veriler olmasa da zencefil ve sarımsağın, solunum yollarında öksürüğü tetikleyen bazı küçük reseptörleri uyardığını açıklandı. Bu reseptörlerin zararlı maddelere karşı koruyucu rol üstlendiğini belirten uzman, bu kanalların zencefil veya sarımsakla uyarılmasının zamanla duyarsızlaşmaya yol açabileceğini söyledi. Benzer bir etkinin acı biberde bulunan capsaicin maddesi için de geçerli olabileceğini belirtiliyor, bazı pastil ve öksürük ilaçlarında bu maddenin yer aldığını hatırlattı.
Bitter çikolata: Çikolatanın içinde bulunan “theobromine” adlı maddenin, geçmişte öksürük tedavisinde kullanılabilirliği üzerine araştırıldığını belirten uzmanlar, laboratuvar çalışmalarında bu maddenin öksürük refleksini tetikleyen sinirlerin hassasiyetini azalttığının görüldüğünü aktardı. Ancak etkinin oldukça sınırlı olduğu ifade edildi. Bu yöntemi denemek isteyenler için, kakao oranı yüksek bitter çikolatanın tercih edilmesi öneriliyor.
Probiyotikler: Probiyotiklerin öksürük üzerindeki etkisi konusunda net sonuçlara ulaşılamadığını belirtildi. Ağız yoluyla alınan probiyotiklerin bağırsak florasını değiştirip değiştirmediği ve bunun solunum yolları üzerindeki etkisinin belirsizliğini koruduğu ifade edildi.
Öksürüğü kötüleştirebilen besinler
Uzmanlar, yıllardır bazı hastalarının süt ve süt ürünlerinin öksürüklerini artırdığını dile getirdiğini ancak bu durumu destekleyen bilimsel bir kanıt bulunmadığını belirtti. Yine de bu ürünlerin balgamlı öksürükte boğazda kaplayıcı bir his yaratarak rahatsızlık hissini artırabileceği ifade edildi.
Öksürük kliniğinde özellikle kaçınılması istenen tek maddenin ise kafein olduğu aktarıldı. Kafeinin öksürüğü doğrudan artırdığına dair kanıt bulunmasa da, mide asidini yükselterek reflüyü tetikleyebileceği ve bunun da öksürüğü artırabileceği belirtildi.
Öksürükte ne tüketilmeli?
Uzmanlara göre en etkili öneri bal tüketimi. Ayrıca pastil emmek ve sık sık su yudumlamak da öksürüğün kontrol altına alınmasına yardımcı olabiliyor. Yutkunmanın öksürük refleksini baskıladığını ve boğazı rahatlattığını vurgulayan uzman, birçok hastasının bu yöntemi günlük olarak kullandığını ifade etti.
Sonuç olarak, mutfakta bulunan pek çok yöntemin doğrudan tedavi edici olmaktan ziyade rahatlatıcı etki sunduğu belirtiliyor. Ancak kişinin kendini daha iyi hissetmesini sağlaması bile başlı başına önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: BBC Türkçe
