TikTok’ta paylaşılan videolar genellikle 15 ila 60 saniye arasında sürüyor. Bu kısa süre içinde bir beslenme akımı ortaya çıkıyor, hızla yayılıyor ve çok kısa zamanda binlerce kişinin günlük beslenme rutinine dahil oluyor. “Bir haftada şişkinlikten kurtuldum”, “üç günde 4 kilo verdim”, “doktorum bile şaşırdı” gibi iddialar; algoritmanın net, hızlı ve çarpıcı içerikleri öne çıkarmasıyla birlikte diyet kültürünü hiç olmadığı kadar görünür kılıyor. Ancak insan bedeni algoritmalar kadar hızlı uyum sağlayamıyor ve bu uyumsuzluk ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebiliyor.
‘herkes için geçerli tek bir beslenme modeli yok’
TikTok’ta yayılan diyet trendlerinin ortak özellikleri dikkat çekiyor: Sert kısıtlamalar, kısa sürede sonuç beklentisi ve dramatik değişim vaatleri. Karbonhidratsız günler, yalnızca meyve tüketilen detokslar, tek öğün beslenme (OMAD) ya da “sadece birkaç lokma” anlayışı… Tüm bu yaklaşımlar hızlı kilo kaybını öne çıkarıyor.
Beslenme uzmanları ise bunun tam tersine dikkat çekiyor. Uzmanlar, herkes için geçerli tek bir beslenme modeli olmadığını, bireysel biyolojinin belirleyici rol oynadığını vurguluyor. Metabolik yanıtların kişiden kişiye değiştiğine işaret eden uzmanlara göre, sağlığı destekleyen beslenme biçimleri; bitkisel ağırlıklı, işlenmemiş gıdalardan zengin ve çeşitliliğe açık olmalı. Popüler ve tek tip diyet akımlarının, bireysel metabolizmanın karmaşık yapısını göz ardı ettiği belirtiliyor.
diyet kültürü tiktok sayesinde daha geniş kitlelere yayıldı
Bilimsel çalışmalar, TikTok içeriklerinin beden algısı ve beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkilerini incelemeye devam ediyor. Yapılan içerik analizleri, “sağlıklı yaşam” etiketiyle paylaşılan videoların büyük bölümünün çelişkili mesajlar içerdiğini ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle genç kullanıcılar açısından kafa karışıklığına yol açabiliyor.
Bazı araştırmalar, düzensiz yeme davranışlarını özendiren içeriklerin kısa süre izlenmesinin bile genç kadınlarda beden memnuniyetsizliğini artırabildiğini gösteriyor. Bu tür paylaşımlar, beden algısını olumsuz etkileyerek beslenme kararlarını sağlıksız bir yöne sürükleyebiliyor. Bilimsel veriler de bu riski doğruluyor.
TikTok’ta öne çıkan bazı akımlar, sosyal medyadaki beslenme trendlerinin yalnızca “sağlıklı yaşam önerileri” olmadığını açıkça gösteriyor. Aşırı zayıflığı idealize eden bu içerikler, ciddi fiziksel ve psikolojik riskler barındırıyor. Uzmanlar, uzun yıllardır var olan diyet kültürünün TikTok sayesinde daha geniş kitlelere yayıldığını ve geçmişte zararlı olduğu bilinen kalıpların yeniden gündeme geldiğini ifade ediyor.
Platformun kendi bilgilendirme sayfalarında da vurgulandığı üzere, yeme bozuklukları karmaşık ve ciddi sağlık sorunlarıdır; kısa videolarla çözülebilecek durumlar değildir ve profesyonel destek gerektirir.
Popüler TikTok diyetleri çoğunlukla ağır kalori kısıtlaması ya da belirli besin gruplarının tamamen dışlanması üzerine kuruluyor. Bu tür uygulamalar, vücudun “kıtlık” tepkilerini harekete geçirebilir, metabolizma hızını düşürebilir ve hormonal dengesizliklere yol açabilir.
popüler diyetler genellikle kısa vadeli sonuçlar doğuruyor
Beslenme bilimi alanında çalışan uzmanlar, popüler diyetlerin genellikle kısa vadeli sonuçlar sunduğunu ve uzun süre sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Sağlıklı beslenmenin temelinin; dengeli, çeşitli ve uzun vadede devam ettirilebilir bir beslenme düzeni olduğu hatırlatılıyor. Bir diyetin yaygın olması, onun bilimsel olarak geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Asıl belirleyici olan bilimsel kanıtlar ve bireysel biyoloji.
TikTok diyetlerinin savunusu çoğu zaman kişisel deneyimlere dayanıyor: “Bende işe yaradı.” Ancak bireysel deneyimler, bilimsel kanıt niteliği taşımıyor. Her bireyin biyokimyası, metabolik geçmişi ve psikolojik durumu farklı olduğu için, bir kişi için uygun olan bir diyet başkası için zararlı olabilir.
Uzmanlar, sosyal medyada paylaşılan beslenme tavsiyelerinin büyük bölümünün kişisel deneyimlere ve viral trendlere dayandığını, bu nedenle güvenilir kabul edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Sağlıklı bir beslenme kararı için mutlaka bilimsel dayanak aranması ve gerektiğinde bir uzmana danışılması öneriliyor.
sağlıklı beslenme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Uzmanlara göre sağlıklı bir beslenme süreci için şu noktalara dikkat edilmeli:
- Beslenme değişiklikleri mutlaka uzman desteğiyle planlanmalı.
- Aşırı kısıtlamaya dayalı diyetlerden kaçınılmalı.
- Sosyal medyada sunulan sağlık içeriklerine eleştirel yaklaşılmalı.
- Hızlı ve kolay sonuç vaat eden önerilere temkinli bakılmalı.
Kaynak: Vogue Türkiye
