Bitlis'in Ahlat ilçesinde yer alan ve 13'üncü yüzyıla kadar uzanan köklü geçmişiyle dikkat çeken Kayı (Kaya) Mezarlığı, gerçekleştirilen kapsamlı çevre düzenleme ve koruma projeleriyle hak ettiği görünüme kavuştu. Türk devlet büyüklerinin medfun olduğu bölgelerin tespiti adına yürütülen çalışmalar çerçevesinde, 2024 yılında Kayı Alp Han'ın mezar yerini belirlemek amacıyla bölgede yoğun jeoradar taramaları ve yüzey araştırmaları icra edildi.
Bilimsel Çalışmalarla Aydınlanan Tarih
Ahlat Müze Müdürlüğü öncülüğünde yürütülen projede, yaklaşık bin metrekarelik bir alanda titizlikle zemin tesviyesi yapıldı.
Bölgenin tarihi derinliğini anlamak için altı farklı noktada gerçekleştirilen sondaj ve temizlik kazıları, mezarlığın kullanım sürecine dair çok önemli ipuçları sundu.
Yapılan kemik analizleri ve alanda bulunan yazılı şahide parçası, mezarlığın 13'üncü yüzyılın başlarından 18'inci yüzyılın sonlarına kadar kesintisiz bir şekilde kullanıldığını kanıtladı.
Kayı Boyu'nun İzleri Koruma Altında
Mezarlıkta bulunan ve 1228 tarihini taşıyan şahide parçası, Kayı Boyu'nun Ahlat'a yerleşim süreciyle büyük benzerlik göstererek tarihsel verileri doğruladı.
Ecdat mirasının korunması ve alanın dış etkenlerden, özellikle hayvan baskısından arındırılması amacıyla Ahlat Kaymakamlığı devreye girdi.
2025 yılında dere yatağına bakan doğu duvarının inşasıyla başlayan koruma süreci, 2026 yılındaki kuzey ve güney duvarı restorasyonları ile pekiştirildi.
Özgün Mimari Dokunuşlar
Mezarlığın çevresi, yörenin geleneksel mimari yapısına uygun olan Ahlat taşı kullanılarak yeniden inşa edildi. Yapılan tüm çalışmalarda estetiğin korunmasına özen gösterilirken, giriş kapılarına işlenen Kayı tamgaları, alanın tarihsel kimliğini simgeleyen en özel detaylar olarak öne çıktı.
Bu restorasyonla birlikte, Türk kültür tarihinin paha biçilmez bu emaneti, gelecek kuşaklara güvenle aktarılacak şekilde muhafaza altına alındı.
(Kaynak ve Görsel: Yeni Şafak)
