Adana'da 60 yaşındaki oto tamircisi Servet Doğan, araçların egzoz emisyon değerlerini düşürmek amacıyla 1991 yılında üzerinde çalışmaya başladığı SET adlı yazılım sistemini geliştirdi. Çukurova Üniversitesi'nde gerçekleştirilen karşılaştırmalı testlerde, yazılımın uygulanmasının ardından bazı zararlı gaz emisyonlarında önemli düşüşler gözlemlendi.
Araçların mekanik yapısına herhangi bir donanım eklenmeden uygulanan sistem hakkında bilirkişi raporu da hazırlandı.
SET yazılımı ilk kez 2007 yılında uygulandı
Servet Doğan'ın 1991 yılında geliştirmeye başladığı SET sistemi, 2007 yılında ilk kez uygulamaya geçirildi.
Araçların mekanik yapısında değişiklik yapılmadan, yalnızca yazılım aracılığıyla motor yönetimine müdahale edilmesini esas alan sistemle egzoz emisyonlarının azaltılması hedeflendi.
Yıllar içerisinde geliştirilen yazılımın farklı marka, model ve yakıt türlerine sahip araçlarda uygulanabilir hale getirildiği belirtildi.
Çukurova Üniversitesi'ndeki testlerde yüzde 96'ya varan düşüş
SET yazılımı, 2011 yılında Çukurova Üniversitesi Makine Mühendisliği, 2026 yılında ise Çevre Mühendisliği bölümünde gerçekleştirilen karşılaştırmalı ölçümlerle değerlendirildi.
Testlerde, uygulama öncesi ve sonrasındaki egzoz emisyon değerleri karşılaştırıldı. Ölçümlerde özellikle karbon emisyonları ve hidrokarbon değerlerinde yüzde 90-96 oranlarında azalma gözlemlendiği ifade edildi.
Benzinli ve dizel araçlarda karşılaştırmalı ölçüm yapıldı
Çalışmalarda kullanılan araçlara ilişkin bilgi veren Servet Doğan, farklı model ve yakıt türlerine sahip iki otomobil üzerinde test gerçekleştirdiklerini söyledi.
Doğan, araçlardan birinin 13 bin kilometrede, 2026 model benzinli, diğerinin ise 330 bin kilometrede, 2007 model 1.4 dizel motorlu olduğunu belirtti.
Her iki araçta da yazılım uygulanmadan önce ve sonra emisyon ölçümleri yapıldığını anlatan Doğan, yeni model aracın akredite bir dinamometre işletmesinde performans testine de alındığını ifade etti.
Doğan, sonuçlara ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bu sonuçlara baktığımız zaman, bu emisyonların ciddi bir şekilde aslında azaldığını gördük. Mesela araçlarda yüzde 90-96 oranlarında karbon emisyonlarında, özellikle hidrokarbon emisyonlarında ciddi bir azalma gözlendi."
"Hidrokarbonun azalması iyi yanmayı gösteriyor"
Hidrokarbon emisyonlarındaki azalmanın yanma performansına ilişkin önemli bir gösterge olduğunu belirten Doğan, yakıt tüketimi üzerinden örnek verdi.
Doğan, "Yani bu şu demek: 100 kilometre için diyelim ki 5 litre yakıt yakıyorsanız, yüzde 20 iyileştirme varsa artık 5 değil de 4 litre yakıt yakacaksınız anlamına gelir" dedi.
Yapılan ölçümleri girdi, çıktı ve kütle dengesi üzerinden değerlendirdiklerini ifade eden Doğan, araçlarda iyi bir yanma performansı gözlemlediklerini söyledi.
Doğan, yazılımın yaygın şekilde kullanılması durumunda atmosfere salınan kirletici emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayabileceğini savundu.
Dört zararlı gazın aynı anda azaltılması hedefleniyor
Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Ersu, SET sisteminin mekanik donanım eklenmeden yazılım yoluyla verim elde edilmesini amaçladığını belirtti.
Testlerde dört farklı zararlı gazın aynı anda azaltıldığını ifade eden Ersu, karbonmonoksit ve hidrokarbon değerlerinin ölçüm hassasiyetinde sıfıra kadar indiğini söyledi.
Ersu, karbondioksit değerlerinde de düşüş görüldüğünü belirterek azot oksit emisyonlarının yaklaşık yüzde 45 azaltıldığını aktardı.
Yakıt tasarrufu ve tork artışı da gözlemlendi
Doç. Dr. Çağatay Ersu, SET sisteminin araçların kontrol ünitesine OBD soketi üzerinden bilgi gönderilmesi esasına dayandığını anlattı.
Ersu, 2020 sonrası üretilen ve OBD soketinden kontrol ünitesine bilgi gönderme hattı bulunmayan araçlarda dahi bu yöntemle bilgi aktarabildiklerini belirterek uygulamanın dünyada tek olduğunu ileri sürdü.
Sistemin yakıt tüketimi ve motor performansına etkilerine de değinen Ersu, şu ifadeleri kullandı:
"Araçlarımızın aynı anda egzoz emisyonlarını sıfıra yakın değerlere taşıdığı, yüzde 12 ile 25 arasında yakıt tasarrufu sağladığı ve güç kaybetmeden aksine torkunun yüzde 30'lara varan bir artışla gözlemlediğimiz, aynı anda da motor vuruntularının azalıp motorun ömrünü uzatabilecek nitelikte bir çalışmadır"
SET yazılımına ilişkin aktarılan emisyon, yakıt tasarrufu ve performans sonuçları, çalışmada yapılan ölçümler ile Doğan ve Ersu'nun açıklamalarına dayanıyor.
