Güneş sistemi dışından gelen üçüncü yıldızlararası gök cismi 3I/ATLAS üzerine sıra dışı bir tartışma yaşanıyor. Harvard’lı bir astrofizik profesörü, bu gizemli cismin aslında uzaylı yapımı bir araç olabileceğini öne sürerken, NASA başta olmak üzere bilim dünyasının genel kanısı ise 3I/ATLAS’ın sıradan bir doğal kuyruklu yıldız olduğu yönünde.
3I/ATLAS: Üçüncü Yıldızlararası Ziyaretçi
Hubble Uzay Teleskobu’nun 21 Temmuz 2025’te çektiği bu görüntüde, 3I/ATLAS’ın çekirdeğinden dışarı doğru uzanan damla şekilli mavi bir toz bulutu (kuyruk) görülüyor. Arka plandaki yıldızlar ise teleskop hareketli kuyruklu yıldızı izlediği için poz süresince çizgi şeklinde görüntülenmiş. 3I/ATLAS, Güneş Sistemi’ni dışarıdan ziyaret ettiği tespit edilen üçüncü gök cismi olarak astronomları heyecanlandırdı. 1 Temmuz 2025’te Şili’deki ATLAS teleskobunca keşfedilen bu nesne, izlediği hiperbolik yörüngenin geriye dönük hesaplanmasıyla yıldızlararası kökenli olduğunun anlaşılması üzerine “3I” (“üçüncü interstellar”) sınıflamasına alındı.
Yaklaşık 130.000 mil/saat (209.000 km/s) hızla hareket eden 3I/ATLAS, bugüne dek Güneş Sistemi’nde gözlemlenen en hızlı ziyaretçi konumunda. İlk ölçümlere göre çekirdek çapı 320 metre ile 5,6 kilometre arasında olabilen bu cisim, C/2025 N1 (ATLAS) adıyla da bilinen ve aktif bir koma (bulutsu toz bulutu) gösteren bir kuyruklu yıldız olarak sınıflandırıldı.
Harvard’lı Profesörden 'Uzay Gemisi' Teorisi
Harvard Üniversitesi’nden astrofizik profesörü Avi Loeb, yıldızlararası nesneler ve olası dünya dışı teknolojiler üzerine cesur tezleriyle tanınıyor. Harvard’daki Galileo Projesi’nin de yöneticisi olan Loeb, Temmuz 2025’te yayımladığı bir bilimsel makalede 3I/ATLAS adlı bu kuyruklu yıldızın yapay yapım olabileceği hipotezini ortaya attı.
Loeb’e göre cisimle ilgili ilk gözlemler, onun Güneş Sistemi’ndeki sıradan kuyruklu yıldızlar gibi gaz ve tozdan oluşan belirgin bir kuyruğa sahip olmadığını ve alışılmadık bir yörünge izlediğini gösteriyordu. Bu durumun, 3I/ATLAS’ın sıradan bir göktaşı değil, olası bir “teknolojik artifakt” içerdiği ve ardında “aktif bir zeka” bulunduğu anlamına gelebileceğini ileri sürdü. Loeb, Temmuz ayındaki makalesinde şu çarpıcı ifadeleri kullandı: Eğer ilerideki veriler bu cismin bir kuyruklu yıldıza ait kuyruk göstermediğini doğrularsa, 3I/ATLAS’ın “uzaylararası boşlukta rastgele bir hız edinip gelmediğini, aksine bilinçli bir tasarımla iç Güneş Sistemi’ne gönderilmiş olabileceği” ihtimaliyle karşı karşıya kalacağımızı yazdı. Hatta daha da ileri giderek, cismin Ekim sonunda Güneş’in arkasında kaldığı dönemde gizlice bir Oberth manevrası yaparak rotasını Dünya’ya doğru çevirebileceğini ve “hipotez doğru çıkarsa sonuçların insanlık için vahim olabileceğini, alınacak savunma tedbirlerinin ise belki de beyhude kalacağını” vurguladı.
Bu çarpıcı senaryo, 3I/ATLAS’ın adeta kötü niyetli bir “Truva atı” olabileceği yönünde spekülatif bir uyarıydı. Profesör Loeb, bu iddiayı büyük ölçüde akademik bir “alıştırma” veya pedagojik bir deneme olarak ortaya attığını söylese de zaman zaman medyatik açıklamalarla dikkat çekti. Bir röportajında “Eğer tatile çıkmak istiyorsanız, 29 Ekim’den önce çıkın, çünkü sonrası için ne olacağını kim bilebilir” diyerek cismin Güneş’in arkasında saklı kaldığı süreçte beklenmedik bir hamle yapma olasılığına atıfta bulundu. Loeb, mevcut verilere dayanarak 3I/ATLAS’ın tam anlamıyla doğal olmama ihtimalini %30–40 gibi kayda değer bir oranda gördüğünü ve bu düşük olasılıklı senaryonun “kendisini kuyruklu yıldız kılığında gösteren bir teknolojik obje (Truva Atı misali) olabileceğini” öne sürdü.
Bilim dünyasında geniş bir kesim bu görüşlere şüpheyle yaklaşsa da, Loeb bu tür tartışmalı hipotezlerin “olağan açıklamalara meydan okuma” açısından değerli olduğunu savunuyor.
NASA: Nesne Doğal Bir Kuyruklu Yıldız
Loeb’in iddiaları, uzay ajansı NASA ve ana akım gökbilimciler arasında ise karşılık bulmadı. NASA yetkilileri, 3I/ATLAS’ı tespit edildiği ilk andan itibaren yer ve uzay teleskoplarıyla yakın takibe aldıklarını ve cismin Dünya için hiçbir tehdit oluşturmadığını kategorik olarak açıkladı.
NASA’nın Güneş Sistemi küçük cisimler baş bilimcisi Tom Statler, Loeb’in varsayımına karşı yaptığı açıklamada, “[3I/ATLAS] kuyruklu yıldız gibi görünüyor, kuyruklu yıldız gibi davranıyor. Hemen her bakımdan bildiğimiz kuyruklu yıldızlara çok benziyor” diyerek eldeki kanıtların bu cismin doğal bir gök cismi olduğuna açıkça işaret ettiğini vurguladı. Statler, 3I/ATLAS’ta gözlemlenen bazı alışılmadık özellikler bulunsa da bunların “Güneş Sistemi’ndeki kuyruklu yıldızların sergileyebildiği öngörülmez davranışların sınırları içinde” olduğunu belirterek, “Deliller ezici bir çoğunlukla bu nesnenin bir kuyruklu yıldız olduğuna işaret ediyor” ifadesini kullandı.
Gerçekten de gözlemler, 3I/ATLAS’ın klasik kuyruklu yıldız özellikleri sergilediğini doğruluyor. NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu ile 21 Temmuz 2025’te alınan görüntüler, cismin Güneş tarafından ısıtılan yüzeyinden kopup uzaya savrulan bir toz bulutu ve çekirdeğinden arkaya doğru süzülen hafif bir kuyruk ortaya koydu. Uzmanlar, 3I/ATLAS’ın yaklaşık 480 milyon km uzaklıkta bile gaz ve toz salınımına başlamış olmasının, Güneş Sistemi’ndeki kuyruklu yıldızlara benzer bir davranış olduğunu belirtiyor. Bilim camiasındaki genel görüş, bu ziyaretçinin kimyasal yapısının da büyük ölçüde bilinen kuyruklu yıldızlarla örtüştüğü yönünde. Örneğin astronomlar, 3I/ATLAS’ın muhtemelen çoğunlukla karbondioksit buzundan oluştuğunu ve dolayısıyla bileşimi itibarıyla da “olağandışı” olmadığını vurguluyor. Öte yandan 3I/ATLAS’ın yörüngesi, Dünya’ya tehlikeli bir yakın geçiş yapmayacak şekilde konumlanmış durumda.
Hesaplamalara göre cisim, gezegenlerin mevcut diziliminden ötürü önümüzdeki aylarda Dünya’ya 1,8 AB’den (~170 milyon mil/270 milyon km) fazla yaklaşmayacak, bunun yerine Mars, Jüpiter ve Venüs’e nispeten yakın sayılabilecek mesafelerden geçiş yapacak. Dolayısıyla 3I/ATLAS’ın herhangi bir risk oluşturmadan Güneş’e yaklaşarak yönünü tekrar derin uzaya çevirmesi bekleniyor. Nitekim Ekim 2025 sonunda Güneş’e en yakın konumuna (günberi) ulaştığında, söz konusu cisimde anormal bir manevra veya beklenmedik bir davranış saptanmadı.
Provokatif hipotezin sahibi Avi Loeb dahi, tartışmalara rağmen sonunda “en basit hipotezin 3I/ATLAS’ın doğal bir kuyruklu yıldız olduğu” gerçeğini teslim ediyor. Loeb, bu tür aykırı fikirleri dile getirmekteki amacının “çocukluk merakımızı koruyup, cevapları önceden bildiğimizi varsaymak yerine kanıtları aramak” olduğunu belirtiyor. “Hipotez kendi başına ilginç bir egzersiz ve olası geçerliliğinden bağımsız olarak peşine düşmesi eğlenceli” diyen Loeb, 3I/ATLAS vakasını da alışılmış düşünce kalıplarını sorgulamak için bir fırsat olarak gördüğünü ifade ediyor.
Kaynaklar: 3I/ATLAS gözlemlerine ilişkin Guardian, NASA, IFLScience ve Futurism haberleri(theguardian.com,theguardian.com,sci.news,futurism.com) ile Avi Loeb’ün açıklamaları(theguardian.com,theguardian.comveiflscience.com) kullanılmıştır.
