Avrupa'da yürütülen yeni bir araştırma, yapay zeka destekli analiz yönteminin büyük depremlerden haftalar hatta aylar önce ortaya çıkan bazı sismik örüntüleri tespit edebildiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, geliştirilen sistemin kesin deprem tahmini yapmadığını ancak gelecekte deprem riski değerlendirmesinde önemli bir rol oynayabileceğini belirtti.
Yapay zekA milyonlarca sismik veriyi analiz etti
Araştırmada denetimsiz makine öğrenmesi yöntemi kullanılarak milyonlarca sismik veri incelendi. Küçük depremler; zaman, konum ve büyüklük bakımından benzer özelliklerine göre "deprem aileleri" şeklinde gruplandırıldı.
Bu sayede fay hatlarının büyük kırılmalardan önce sergilediği ortak davranış kalıpları analiz edilerek, daha önce fark edilmesi zor olan sismik değişimler ortaya çıkarıldı.
Büyük depremler öncesinde ortak sinyaller tespit edildi
Araştırma sonuçlarına göre bazı büyük depremlerden önce küçük sarsıntılar arasındaki etkileşim belirgin şekilde artıyor. Ayrıca depremlerin daha dar alanlarda yoğunlaştığı ve fay boyunca sismik gerilim boşalımının yükseldiği görüldü.
Bu örüntüler, 2023 Kahramanmaraş depremleri, 2014 Şili Iquique Depremi ve 2009 İtalya L'Aquila Depremi öncesinde tespit edildi.
Buna karşılık 2024 Japonya Noto Depremi ile 2016 İtalya Amatrice Depremi öncesinde aynı sismik sinyallere rastlanmadı. Araştırmacılar, bu durumun her büyük depremin aynı hazırlık sürecini izlemediğini gösterdiğini ifade etti.
Yapay zekA deprem tahmini yapmıyor
Bilim insanları, geliştirilen yöntemin belirli bir gün veya saatte deprem olacağını tahmin eden bir sistem olmadığını özellikle vurguladı.
Bunun yerine yapay zekanın, fay hatlarının kritik kırılma evresine yaklaşıp yaklaşmadığını gösteren karmaşık sismik örüntüleri tespit ederek uzmanlara önemli veriler sunabileceği belirtildi.
Erken risk değerlendirmesine katkı sağlayabilir
Araştırmacılar, yapay zekâ destekli yöntemin gelecekte gerçek zamanlı deprem izleme sistemleri ve erken risk değerlendirme çalışmalarında kullanılabileceğini değerlendiriyor.
Çalışmanın daha fazla deprem verisiyle ve farklı fay hatlarında test edilmesi planlanırken, elde edilecek yeni bulguların deprem bilimine önemli katkılar sağlaması bekleniyor.
Kaynak: CGTN Turk
