Anadolu Ajansının hazırladığı Asırlık Mektepler dosyası kapsamında, köklü geçmişiyle dikkat çeken Bursa'daki Hoca İlyas Ortaokulunun yüzyılları aşan eğitim serüveni gün yüzüne çıkarıldı. Tarihi yapı, Osmanlı İmparatorluğu döneminden Cumhuriyet'e uzanan süreçte kesintisiz bir şekilde ilim ve irfan yuvası olmayı sürdürdü.
Fatih Sultan Mehmet döneminde 1468 yılında Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından kurulan vakıf bünyesinde Kümbetli Mektep adıyla faaliyete başlayan kurum, Osmanlı eğitim sisteminin ilk basamağı olan Sıbyan Mektebi statüsünde hizmet verdi. Tarihi Kapalı Çarşı civarında yer alan bina, 28 Şubat 1855 tarihinde meydana gelen büyük depremde kısmen yıkılmasının ardından tamamen aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi.
Milli Mücadele Yılları ve İsim Değişiklikleri
Geçmişte geçirdiği restorasyon çalışmalarının ardından 1912 ile 1914 yılları arasında Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi adını alan bu tarihi kurum, Kurtuluş Savaşı dönemindeki milli direniş ruhunun en önemli sembollerinden biri haline geldi. İşgal yıllarında kısa bir süre Yunan ordusu tarafından karargah binası olarak kullanılan yapı, Bursa'nın düşman işgalinden kurtarılmasıyla birlikte coşkuyla yeniden eğitim hayatına kazandırıldı.
Cumhuriyet ilan edildikten sonra 1998 yılına kadar Hoca İlyas İlkokulu adıyla nesiller yetiştiren bina, 1998-2014 aralığında Hoca İlyas İlköğretim Okulu olarak kullanıldı ve son 12 senedir faaliyetlerine Hoca İlyas Ortaokulu çatısı altında devam ediyor.
Canlı Tarih Arşivi ve Asırlık Belgeler
Asırlık geçmişiyle Bursa'nın en önemli simgelerinden biri olan okul, sadece bir eğitim kurumu değil aynı zamanda yaşayan bir müze niteliği taşıyor. 1910'lü yıllara uzanan ve Osmanlıca yazıyla başlayıp Harf İnkılabı sonrasında Latin alfabesiyle devam eden resmi kayıt defterleri, eski diplomalar, tarihi mektuplar ile dönemin eğitim fotoğrafları okulun özel arşivinde titizlikle korunuyor.
Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze 5 asırdan uzun süredir öğrenci mezun eden bu köklü kurumda bugün toplam 542 öğrenci ve 42 öğretmen görev yapıyor.
Okul Müdürünün Değerlendirmeleri
Kurumun tarihi hakkında açıklamalarda bulunan Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, binanın Fatih Sultan Mehmet devrinde kurulduğunu belirterek, 'Daha önce Osmanlı eğitim sistemine göre eğitim vermiş ama Cumhuriyet'in kurulmasıyla birlikte modern eğitim sistemine geçtiğini söyleyebiliriz. Çoğunlukla ilkokul olarak hizmet vermiş' ifadelerini kullandı.
Pehlivan, okulun bünyesinde barındırdığı Osmanlıca eserlerin uzman araştırmacılar tarafından incelenmesinin dönemin sosyoekonomik yapısına ışık tutabileceğini vurgulayarak, okulla ilgili kapsamlı bir doktora tezi yazılabileceğini dile getirdi. Konuşmasını sürdüren Pehlivan, '1468'den bu yana savaş ve deprem haricinde okulumuz kesintisiz eğitim veren Türkiye'nin en eski okuludur. Okulumuz, Osmanlı zamanından, Fatih Sultan Mehmet zamanından beri ışık saçan bir eğitim çınarıdır diyebiliriz' şeklinde konuştu.
(Kaynak ve Görsel: Anadolu Ajansı)
