Gök bilimciler, Dünya’dan yaklaşık 450 ışık yılı uzaklıkta bulunan Elias 2-24 yıldızının çevresindeki gaz ve toz diskinin içinde, Jüpiter’e yakın kütleye sahip son derece genç bir gezegenin varlığını doğruladı.
Elias 2-24 b adı verilen gezegenin bir milyon yıldan daha genç olduğu belirlenirken, bu kadar erken bir aşamada Jüpiter büyüklüğüne ulaşmış olması, büyük gezegenlerin ne kadar hızlı oluşabildiğine ilişkin mevcut modellerin yeniden değerlendirilmesini gündeme getirdi.
Genç Gezegenin Keşfi Nasıl Gerçekleşti?
Dünya’dan yaklaşık 450 ışık yılı uzaklıkta bulunan Elias 2-24 b, henüz oluşum sürecinin erken aşamalarındaki ev sahibi yıldızının çevresinde bulunan gaz, toz, buz ve kayalık materyallerden oluşan diskin içinde yer alıyor.
Araştırmacılar, genç gezegenin çevresindeki materyalde oluşturduğu boşluk sayesinde tespit edilebildiğini belirtiyor. Astrophysical Journal Letters dergisinde 16 Eylül'de yayımlanan çalışmaya, Şili'deki Diego Portales Üniversitesinden doktora adayı Andrea Bernardi liderlik etti.
Gözlemler ve Yöntemler
Araştırma ekibi, daha önce farklı teleskoplarla elde edilmiş gözlemleri ve arşiv verilerini bir araya getirerek Elias 2-24 b'nin varlığını doğruladı. Araştırmacılar, yedi genç yıldızın daha önce kaydedilmiş gözlemlerini inceleyerek, yıldızların çevresindeki disklerde gezegen oluşumuna işaret edebilecek boşluk ve desenlere odaklandı.
Bu kapsamda Hawaii'deki W. M. Keck Gözlemevi'nde bulunan koronagraf kullanıldı. Yıldızın yoğun ışığının büyük bölümünü bastıran bu cihaz sayesinde, yıldızın çevresinde normal koşullarda görülmesi oldukça zor olan sönük nesnelerin araştırılması mümkün oldu.
Gezegen Oluşum Modellerinin Yeniden Gözden Geçirilmesi
Gezegenin çok genç yaşına rağmen Jüpiter büyüklüğünde olması, araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri oldu. Şili'deki Astrofizik Çalışmaları Enstitüsünde profesör ve çalışmanın ortak yazarlarından Lucas Cieza, daha önce bilinen en genç gezegen sistemlerinin tamamının 5 milyon yıldan daha yaşlı olduğunu belirtti.
Cieza, mevcut gezegen oluşum modellerinin bu sistemleri açıklamakta dahi zorlandığını, Elias 2-24 b'nin ise söz konusu modellerde bazı önemli süreçlerin eksik olabileceğine işaret ettiğini söyledi. Mevcut tahminlere göre, Güneş'e Jüpiter'in bulunduğu mesafede Jüpiter büyüklüğünde bir gezegenin oluşmasının yaklaşık 5 milyon yıl sürdüğü düşünülüyor.
Gelecekteki Gözlemler ve Beklentiler
Elias 2-24 b'nin doğrulanması, gök bilimcilerin yaklaşık 10 yıldır üzerinde çalıştığı bir gözlemin açıklığa kavuşmasını sağladı. Araştırmacılar, yeni nesil teleskopların bu alandaki gözlemsel boşluğu doldurabileceğini belirtiyor.
NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, yıldızların yoğun ışığından ayrılması zor olan gezegenleri doğrudan görüntülemeye yardımcı olması amacıyla daha gelişmiş bir koronagraf taşıyor. Elias 2-24 b ise ev sahibi yıldızından yaklaşık 10 kat daha uzakta bir yörüngede bulunuyor.
