ABD merkezli Axios’a göre, Trump yönetimi İran’ın nükleer silah geliştirme yolunu tamamen kapatmaması şartıyla, sembolik düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verecek bir teklifi masada tutmaya hazır. Üst düzey bir ABD’li yetkili, bu yaklaşımın Washington ile Tahran arasındaki kırmızı çizgiler arasında sınırlı da olsa bir müzakere alanı yaratabileceğini belirtti.
Aynı dönemde Başkan Donald Trump’a, İran liderini doğrudan hedef almayı içeren askeri seçenekler de sunuldu.
‘sürekli fırsatı kaçırıyorlar’
Axios’a konuşan ABD’li yetkililer, İran’ın sunacağı nükleer teklif için çıtanın oldukça yüksek olduğunu ifade etti. Planın, Trump yönetimi içindeki şüpheciler ve bölgedeki aktörler tarafından kabul görmesi gerektiği vurgulandı.
Kıdemli bir ABD’li yetkili, Trump’ın içeride savunabileceği ve esaslı bir anlaşmayı kabul edebilecek bir tutum sergilediğini belirterek, “İranlılar bir saldırıyı önlemek istiyorlarsa, reddedemeyeceğimiz bir teklif sunmalılar. Sürekli fırsatı kaçırıyorlar. Oyun oynarlarsa sabır kalmaz” dedi.
trump, henüz saldırı kararını vermedi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin sunacağı teklifin iki-üç gün içinde tamamlanacağını açıkladı. Ancak ABD ve İsrailli yetkililer, Trump’ın çok daha erken bir tarihte, hafta sonu kadar kısa bir süre içinde askeri bir operasyon düzenleyebileceğini öne sürdü.
Axios’a göre, Trump’ın bazı danışmanları sabırlı olunması gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre, zaman ilerledikçe ve ABD’nin bölgedeki askeri yığınağı arttıkça Trump’ın pazarlık gücü de yükselecek. Ancak yönetimin bazı üst düzey danışmanları, Başkan’ın ne zaman ve hangi kararı vereceğini bilmediklerini kabul ediyor. Bir yetkili, “Başkan henüz saldırı kararı vermedi. Belki hiç yapmayabilir. Belki yarın uyanıp ‘Tamam, bu kadar’ diyebilir” ifadelerini kullandı.
Pentagon’un Trump’a çok sayıda askeri seçenek sunduğu, bunların arasında İran lideri Ali Hamaney ve potansiyel halef oğlu Mücteba Hamaney’in hedef alındığı bir planın da bulunduğu bildirildi. Üst düzey danışmanlar, Başkan’ın hangi seçeneği tercih edeceğini kimsenin bilmediğini belirtiyor. Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise, “Medya Başkan’ın ne düşündüğüne dair spekülasyon yapabilir ama ne yapıp yapmayacağını yalnızca Başkan Trump bilir” dedi.
uranyum Zenginleştirme Tartışması
ABD ve İran’ın uranyum zenginleştirme konusundaki kamuya açık pozisyonları birbirinden farklı görünüyor. Yine de Arakçi ve ABD’li yetkililerin açıklamaları, hâlâ bir anlaşma ihtimali olduğunu gösteriyor.
İran şu anda uranyum zenginleştirmiyor. Bunun başlıca nedeni, nükleer tesislerdeki santrifüjlerin geçen haziran ayında yapılan hava saldırılarında büyük ölçüde tahrip edilmiş olması. ABD ve İsrail, zenginleştirmenin yeniden başlaması durumunda tekrar saldıracaklarını bildirdi. Öte yandan, Ali Hamaney, uranyum zenginleştirmenin yalnızca sivil amaçlarla kullanılacağını savunarak bu haktan vazgeçmeyeceklerini açıkladı. Trump da defalarca İran’ın zenginleştirme yapmasını istemediğini dile getirdi.
abd- iran Müzakere Süreci
Bölge olası bir savaş ihtimaline hazırlanırken, ABD’nin nasıl bir yol izleyeceği ve yeni bir müzakere turu olup olmayacağı İran’ın sunacağı teklifin içeriğine bağlı olacak. Trump, cuma günü yaptığı açıklamada, İran’ın “adil bir anlaşma müzakere etmesinin daha iyi olacağını” söyledi.
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarıyla kesintiye uğramıştı. Ancak Türkiye ve Umman’ın arabuluculuğunda süreç yeniden canlandırıldı. 6 Şubat’ta Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılan dolaylı müzakerelerde taraflar aynı mekânda ancak ayrı salonlarda bulunarak mesajları aracı yetkililer aracılığıyla iletti. İlk turda anlaşma sağlanmasa da, teknik düzeyde çalışmaların başlatılması ve müzakere kanallarının açık tutulması konusunda uzlaşma sağlandı.
Görüşmelerde özellikle İran’ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu öne çıktı. Cenevre’de gerçekleştirilen ikinci turun ardından bir ABD’li yetkili, ilerleme sağlandığını ancak birçok ayrıntının hâlâ ele alınması gerektiğini belirtti.
Kaynak: SABAH
