Batılı kaynaklara göre Çin, İran’dan yaptığı petrol ithalatını ABD’nin finansal yaptırımlarına takılmadan sürdürmek için görünmez bir finans ağı kurdu. Sistemin temelinde, İran’ın Çin’e ham petrol göndermesi, buna karşılık Çinli devlet şirketlerinin İran’da altyapı projeleri üstlenmesi bulunuyor.
Yani para el değiştirmiyor; ancak iki taraf da ekonomik olarak kazanç sağlıyor.
Wall Street Journal’ın haberine göre, bu sistemin merkezinde Çin’in ihracat-kredi sigorta kurumu Sinosure ve Chuxin adlı finans kuruluşu yer alıyor. Chuxin’in, Çin’in resmi bankacılık sisteminin dışında faaliyet göstermesi nedeniyle uluslararası ödeme sistemlerine dahil olmayan işlemler mümkün hale geliyor.
ABD YAPTIRIMLARI BOŞA DÜŞÜRÜLDÜ
Bu yöntem, ABD’nin İran’ın petrol gelirlerini kesme girişimlerini büyük ölçüde etkisizleştiriyor. Batılı yetkililer, söz konusu sistemin İran’ın petrol ihracatının finansmanını “gizli ama yasal boşluklardan faydalanan” bir ağ üzerinden sürdürdüğünü belirtiyor. Sadece 2024 yılında bu sistem üzerinden 8,4 milyar dolar tutarında petrol ödemesi yapıldığı tahmin ediliyor.
Bu miktarın önemli bir kısmı, Çinli şirketlerin İran’daki altyapı, enerji ve ulaşım projelerinin finansmanında kullanılıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre ise İran, 2024 yılında toplam 43 milyar dolar değerinde petrol ihraç etti.
Bu ihracatın yaklaşık yüzde 90’ının Çin’e yapıldığı kaydedildi.
