ABD'deki Cornell Üniversitesi bünyesindeki Programlanabilir Bitki Sistemleri Araştırma Merkezi (CROPPS), tarlalarda azot eksikliğini tespit edebilen genetiği değiştirilmiş domatesler üzerinde çalışmalar yürütmektedir. Bu domatesler, azot seviyesinin düşmesi durumunda yaprak ve çiçeklerinde kırmızı-mor renk değişimi göstererek çiftçileri uyarıyor. Araştırmalar, New York'taki Musgrave Araştırma Çiftliği'nde gerçekleştirilmektedir.
Geliştirilen ve 'Red Alert' adı verilen bu domatesler, gerçek tarla koşullarında azot seviyelerini izleyebilen canlı sensörler olarak test edilmektedir. Araştırmacılar, domateslerin azot eksikliği yaşadıklarında betanin adı verilen bir pigment üretmesini sağlamak için genetik modifikasyon yapmışlardır. Bu pigment, pancara kırmızı-mor rengini veren bir bileşiktir ve domates bitkisinin yaprak ve çiçeklerinde belirgin hale gelmektedir.
Çiftçiler İçin Yeni Bir Uyarı Sistemi Mi?
Bu renk değişimi, çiftçilerin tarlalarında azot sıkıntısı yaşanan alanları kolayca tespit etmelerine olanak tanımaktadır. Böylece çiftçiler, gübreyi tüm tarlaya eşit şekilde uygulamak yerine yalnızca ihtiyaç duyulan bölgelere yönlendirebilmektedir. Bu sistemin, gübre kullanımını azaltarak maliyetleri düşürmesi ve fazla gübrenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlaması beklenmektedir.
Ancak bu domatesler, tüketim amacıyla yetiştirilmemektedir. Araştırmacılar, bu bitkileri asıl ürünlerin arasına yerleştirilecek 'nöbetçi bitkiler' olarak tasarlamaktadır. Bu sayede, tarla koşullarını sürekli izleyen bir sistem oluşturulması hedeflenmektedir.
İkinci Yıl Testleri Devam Ediyor
2026 yılında Musgrave Araştırma Çiftliği'nde ikinci tarla sezonuna giren bu teknoloji, 2025 yılında mısırların arasına dikilen domateslerle azot seviyelerini belirgin bir şekilde ayırt edebilmiştir. Bu yıl ise bitkilere düşük, normal ve önce düşük daha sonra normale çıkarılan üç farklı azot uygulaması yapılmaktadır. Denemelerde, azot verilen bazı olgun bitkilerde yeniden yeşil yaprakların çıkmaya başladığı gözlemlenmiştir.
Araştırmacılar, renk değişiminin azot seviyeleriyle olan bağlantısını kesinleştirmek amacıyla yaprak ve toprak örneklerini incelemekte ve değişimi dronlar ile renk ölçüm cihazlarıyla takip etmektedir. Ekip, bu sistemin gelecekte mısır gibi farklı ürünlere de uyarlanabileceğini ve yalnızca azot eksikliğini değil, su stresi gibi diğer sorunları da gösterebilecek bitkilerin geliştirilebileceğini belirtmektedir.
Canlı Uyarı Sistemi Olarak Domatesler
Böylece, tarladaki ürünlerin arasına yerleştirilen birkaç genetiği değiştirilmiş domates, çevresindeki koşulları sürekli izleyen canlı bir uyarı sistemi haline gelebilir. Bu yenilikçi yaklaşım, tarımda verimliliği artırma ve çevresel etkileri azaltma potansiyeli taşımaktadır. Araştırmaların sonuçları, tarımsal üretimde sürdürülebilirliğe katkı sağlama yönünde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
