İskoçya genelinde tarihi koleksiyonlara ev sahipliği yapan iki önemli müze, son dönemde artan etik tartışmaların ardından Mısır dönemine ait insan kalıntıları konusunda köklü bir adım attı. Alınan bu sürpriz karar doğrultusunda, sergileme salonlarındaki bazı mumyalar ya tamamen depolara çekildi ya da ziyaretçilerin gözünden saklanacak şekilde özel örtülerle kapatıldı.
Kelvingrove ve Hunterian Müzelerinde Yeni Dönem
İskoçya’nın Glasgow kentindeki kültürel miras merkezleri olan Kelvingrove ve Hunterian müzeleri, insan kalıntılarının sergilenmesine dair hassas bir süreci hayata geçirdi. Bu kapsamda Kelvingrove Müzesi, rahip Nekht’e ait mumyayı sergi salonlarından tamamen kaldırarak göz önünden uzaklaştırdı. Diğer yandan Hunterian Müzesi ise Lady Shep-En-Hor’un naaşını özel dokuma bir kumaşla tamamen örterek ziyaretçilerin bakmasını engelledi.
Kararın Arkasındaki Etik Gerekçeler
Uygulanan bu kısıtlamaların temelinde, ölen kişilerin bedenlerinin teşhir edilmesine dair etik kaygılar ve bu bireylerin hayattayken böyle bir teşhire onay verip vermediklerinin bilinememesi yer alıyor. Kelvingrove Müzesi yönetimi, sadece rahip Nekht’in kalıntılarını değil; aynı zamanda Mısır’daki Krallar Vadisi’nden getirilen mumyalanmış bir erkeğe ait baş, sağ el ve sağ ayağı da sergiden çekti. Bilindiği üzere Nekht’e ait tarihi kalıntılar, 1923 yılında Glasgow kentine bağışlanmıştı.
Uluslararası Müzeler Konseyi’nin Tavsiyeleri
Son yıllarda dünya genelindeki müzelerde insan kalıntılarının sergilenmesi uygulaması yoğun bir şekilde masaya yatırılıyor. Tartışmaların merkezinde ise merhumların insan onurunun korunması, kalıntıların geçmişte hangi şartlar altında temin edildiği ve menşe toplumların hassasiyetlerinin gözetilmesi bulunuyor. Bu doğrultuda Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM), haziran ayında yenilediği etik ilkelerinde, insan kalıntılarına karşı azami hassasiyet gösterilmesi ve eserlerin geldiği ülkelerin topluluklarıyla diyalog kurulması gerektiğini vurgulamıştı.
Öte yandan her iki müze yetkilileri, ilgili devletlerden veya yetkili kurumlardan talep gelmesi durumunda insan kalıntılarının iadesi ihtimalini değerlendirmeye açık olduklarını kamuoyuna duyurdu.
(Kaynak ve Görsel: GZT)
