Yüksek Mahkeme, karşılıklı anlaşma ile işten ayrılan bir çalışandan kesilen 166 bin 219 liralık verginin faizsiz iade edilmesini mülkiyet hakkı ihlali olarak nitelendirdi. Bu karar, işten ayrılırken tazminat alan çalışanları doğrudan etkileyen önemli bir gelişme olarak öne çıkmaktadır.
Kararın Arka Planı Nedir?
Karara konu olan olay, özel bir şirkette çalışan Emine Oya Yüksel'in iş sözleşmesinin ikale yöntemiyle sona erdirilmesiyle başlamıştır. Yüksel'e işten ayrılması nedeniyle 474 bin 911 lira iş sonu tazminatı ödenmiş, ancak bu tutardan 169 bin 823 lira gelir vergisi kesilmiştir. Yüksel, kesilen verginin hukuka aykırı olduğunu savunarak vergi dairesine başvurmuş ve kesilen tutarın iadesini talep etmiştir.
Başvurusundan sonuç alamayan Yüksel, İstanbul 8. Vergi Mahkemesi'nde dava açmış ve mahkeme, ödemenin hizmet karşılığı bir ücret niteliği taşımadığına ve dolayısıyla gelir vergisine tabi tutulamayacağına hükmetmiştir. Bu süreçte Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da ek ödemelerin ücret niteliğinde olmadığını belirterek, yapılan kesintilerin açık bir vergi hatası oluşturduğunu ifade etmiştir.
Mahkemenin Değerlendirmesi Ne Şekilde Oldu?
Yargılama sürecinin sonunda Yüksel'e 166 bin 219 lira gelir vergisi iadesi yapılmış, ancak kesinti ile iade tarihi arasında geçen süre için faiz ödenmemiştir. Yüksel, bu duruma itiraz ederek, kesilen parayı uzun süre kullanamadığını belirterek faiz talep etmiştir. İstanbul 9. Vergi Mahkemesi, başvurucuyu haklı bularak verginin tahsil edildiği tarihten iade edildiği tarihe kadar faiz işletilmesine karar vermiştir.
Ancak, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak faiz talebini reddetmiştir. Mahkeme, başvurucudan tecil faizi tahsil edilmediği için faiz talebinin açık bir vergi hatası kapsamında bulunmadığını değerlendirmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin Son Kararı Ne Olmuştur?
Yüksel, bu kararın ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. AYM, haksız tahsil edilen verginin yalnızca ana para olarak iade edilmesinin mülkiyet hakkının korunması açısından yeterli olmadığını vurgulamıştır. Mahkeme, haksız tahsil edilen paranın uzun süre idarenin elinde kalmasının, kişinin mal varlığında değer kaybına yol açabileceğine dikkat çekmiştir.
Kararda, verginin haksız biçimde tahsil edilmesi ve daha sonra faizsiz iade edilmesi nedeniyle oluşan ekonomik kaybın başvurucuya aşırı külfet yüklediği değerlendirilmiştir. AYM, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmederek ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir. Bu karar, özellikle iş sözleşmesi karşılıklı anlaşmayla sona erdirilen ve işten ayrılma tazminatlarından hukuka aykırı gelir vergisi kesilen çalışanlar açısından önem taşımaktadır.
