Enerji fiyatlarındaki artış, sektörleri farklı hızlarda etkiliyor. Demir-çelik, cam, seramik ve gübre sektörleri, yüksek enerji tüketimleri nedeniyle bu artıştan en hızlı şekilde etkilenirken, gıda ve otomotiv sektörleri orta düzeyde bir etki ile karşı karşıya kalmaktadır. Hazır giyim, mobilya ve elektronik sektörleri ise enerji fiyatlarındaki yükselişten daha yavaş bir şekilde etkilenmektedir.
Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artışın Türkiye üzerindeki etkisi şu an için sınırlı kalmaktadır. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, her sektör için aynı derecede hissedilmemekte; bunun nedeni, sektörlerin enerji kullanım oranları, enerjiye bağımlılıkları ve artan maliyetleri fiyatlarına yansıtma kapasiteleri ile doğrudan ilişkilidir.
Enerji fiyatları ve sektörlerin durumu nasıl şekilleniyor?
ABD/İsrail-İran kaynaklı gerilim, enerji arzına yönelik riskleri artırarak petrol ve doğalgaz fiyatlarını yukarı yönlü etkilemiştir. Türkiye'de akaryakıt fiyatlarındaki artış, şu ana kadar sınırlı kalmış olup, doğalgaz fiyatlarında belirgin bir değişiklik yapılmamıştır. Eşel mobil uygulaması sayesinde petrol fiyatlarındaki artışın önemli bir kısmı ÖTV ile karşılanmıştır.
Örneğin, savaş öncesinde kurşunsuz benzin fiyatı 57 TL, motorin fiyatı ise 60 TL seviyesindeyken, günümüzde benzin fiyatı yüzde 9 artışla 62 TL'ye, motorin ise yüzde 18 artışla 71 TL'ye yükselmiştir. Doğalgazda henüz bir fiyat değişikliği yapılmamış, ancak 1 Nisan'da bir güncelleme yapılacağı duyurulmuştur.
Sektörlerin enerji maliyetlerine etkisi nedir?
Enerji fiyatlarındaki artıştan en hızlı etkilenecek sektörler, üretiminde yoğun enerji kullanan sektörler olacaktır. Demir-çelik, cam, seramik ve gübre sektörlerinde enerji maliyetleri, toplam giderlerin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu durum, fiyat artışlarının bu sektörlerde kârlılığı hızla düşürmesi ve ürün fiyatlarına çabuk yansıması anlamına gelmektedir.
Kendi üretimlerinde ve kullanılan girdilerde maliyet artışı olan gıda, kağıt, otomotiv ve makine sektörleri ise orta hızda etkilenecektir. Enerji payı sınırlı ve hammadde fiyat artışına daha duyarlı olan hazır giyim, mobilya, tekstil, deri ve elektronik sektörleri ise etkilenme sürecini daha yavaş yaşayacaktır.
