Uluslararası Para Fonu (IMF), Ortadoğu'da yaşanan savaşın küresel petrol piyasasında son yılların en büyük arz kesintilerinden birine neden olduğunu, ancak talep daralması, artan üretim ve stokların devreye girmesi sayesinde fiyatların kontrol altında kaldığını açıkladı. Kurum, bu tamponların büyük ölçüde tükendiğine dikkat çekerek, olası yeni bir arz şokunda küresel ekonominin çok daha kırılgan olabileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Jean-Marc Natal ve Azim Sadikov imzasıyla yayımlanan "Petrol piyasası savaş şokunu absorbe etti ancak tamponlar azalıyor" başlıklı analizinde küresel enerji piyasalarına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Son yılların en büyük petrol arz kesintisi yaşandı
IMF'ye göre Ortadoğu'daki çatışmalar, küresel petrol piyasasında son yılların en büyük arz kesintilerinden birine yol açtı. Normal şartlarda bu büyüklükteki bir arz kaybının petrol fiyatlarını çok daha sert yükseltmesi beklenirken, piyasalar farklı dinamikler sayesinde bu etkiyi sınırlı şekilde hissetti.
Raporda, savaşın ilk günlerinde yükselen ham petrol fiyatlarının kısa süre içinde varil başına 90 ila 100 dolar bandında dengelendiği belirtildi. Bu seviyenin, piyasalarda dile getirilen en kötü senaryoların altında kaldığı ifade edildi.
Talep daralması ve üretim artışı fiyatları frenledi
IMF, petrol fiyatlarının daha sert yükselmesini önleyen üç temel faktöre dikkat çekti:
- Küresel petrol talebindeki yavaşlama,
- Üretici ülkelerin arzı artırması,
- Stratejik ve ticari petrol stoklarının kullanılması.
Ancak raporda, bu unsurların sağladığı koruma kalkanının artık önemli ölçüde zayıfladığı vurgulandı.
Arz açığı tarihi krizleri geride bıraktı
Analize göre mayıs ayı sonu itibarıyla piyasaya ulaşamayan ham petrol miktarı 1,1 milyar varili aştı. Bu rakamın, küresel normal tüketimin yaklaşık 10 günlük ihtiyacına denk geldiği belirtildi.
IMF, mevcut arz açığının aynı dönemleri dikkate alındığında 1973 Petrol Krizi, İran-Irak Savaşı ve Körfez Savaşı sırasında yaşanan kesintilerden daha büyük seviyeye ulaştığını kaydetti.
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik sürüyor
Raporda, dünyanın en önemli petrol geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan belirsizliğin devam ettiği ifade edildi.
IMF'ye göre deniz taşımacılığı, sigorta hizmetleri ve piyasa güveninin tamamen normale dönmesinin ne kadar süreceği henüz bilinmiyor. Sektör tahminleri ise boğazın tamamen açılmasının ardından petrol akışının eski seviyelerine ulaşmasının 2 ila 3 ay sürebileceğini gösteriyor.
Uzun süreli üretim kayıpları riski
Raporda, üretimin uzun süre durmasının bazı bölgelerde kalıcı kapasite kayıplarına neden olabileceği de belirtildi. Özellikle finansman imkanlarının sınırlı olduğu petrol sahalarında kuyuların yeniden üretime alınmasının zaman alabileceği ifade edildi.
Bu durumun küresel enerji arzı üzerinde uzun vadeli baskı oluşturabileceği değerlendirmesi yapıldı.
IMF: Bir sonraki şok daha ağır hissedilebilir
IMF, enerji piyasalarının bu kez yaşanan krizi yedek kapasite, düşük talep ve stoklar sayesinde büyük ölçüde absorbe ettiğini belirtti. Ancak bu tamponların önemli bölümünün kullanıldığına dikkat çeken kurum, yeni bir arz kesintisinin küresel ekonomi üzerinde çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
"Yedek kapasitenin devreye girmesi, talebin daralması ve stokların kullanılması ilk darbeyi hafifletti. Ancak bu manevra alanı giderek daralıyor. Stoklar yeniden oluşturulmadığı takdirde, bir sonraki arz şokunda dünya ekonomisi çok daha kırılgan bir konumda olacak."
Kaynak: cnbc-e
