Yaz aylarının geride kalması ve özellikle son günlerde etkili olan yoğun yağışlarla birlikte sonbaharın kendini hissettirmesi, çarşı pazara da yansımaya başladı. Ekim ayında yazlık sebzelerde dikkat çeken fiyat artışları gözlemleniyor.
Sebze Fiyatlarında Ekim Artışı
WEB TÜFE tarafından ölçülen verilere göre domates yüzde 28,44 ile ekim ayının ilk yarısında fiyatı en çok artan sebze oldu. Domatesi yüzde 25,81 ile salatalık, yüzde 17,44 ile sivri biber izledi. Dolmalık biber, çarliston biber ve patlıcan gibi diğer yazlık sebzeler de fiyat artışlarının yaşandığı ürünler arasında yer aldı. Öte yandan çeri domatesin kilogram fiyatının 200 TL'ye yükselmesi ve yaz aylarına kıyasla yüzde 100'e varan fiyat artışlarının görülmesi de dikkat çekti.
Arz Daralması ve Mevsimsel Etkiler
Yaz aylarında domates, salatalık ve biber gibi sebzelerin açık tarlalarda yoğun hasat edilmesi, pazara giren ürün miktarını artırarak fiyatları baskılıyor. Ancak sonbaharla birlikte sıcaklıkların düşmesi, gecelerin uzaması ve yağışların etkisini artırması, açık alandaki üretim şartlarını zorlaştırıyor. Bazı bölgelerde hasat dönemi sona ererken piyasaya sunulan ürün miktarı da azalıyor. Sektör temsilcileri 'Bu dönemde fiyatlar açısından belirleyici olan unsurlardan biri, tarladaki üretimin gerilemesi ile seralardaki hasadın yeterli seviyeye ulaşması arasında oluşan geçiş süreci. Yazlık üretimin sona ermesiyle arz daralırken, seralarda yetiştirilen ürünlerin piyasaya girişinin aynı hızda artmaması, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor' görüşünü aktarıyor.
Yağışların Tarımsal Üretim Üzerindeki Riski
Öte yandan son günlerde etkili olan yoğun yağışlar da tarımsal üretim açısından yakından takip ediliyor. Yağışla birlikte üretimde hasat ve nakliye süreçleri aksayabiliyor. Aşırı yağış, ürün kalitesindeki bozulmaları ve pazarlanabilir ürün miktarını da etkileyebiliyor. Sebzede kışın seraların önemi artarken, üretim maliyetleri fiyat oluşumunda daha belirleyici hale geliyor. Seralarda ısıtma başta olmak üzere bitki koruma ürünleri ve işçilik maliyetleri, üreticinin yükünü artırıyor. Isıtmasız seralarda ise düşük sıcaklık ve yetersiz ışık sebebiyle verim kaybı yaşanabiliyor.
Lojistik Maliyetleri ve Bölgesel Dağılım
Türkiye'de kışlık sebze arzında Antalya ve Mersin başta olmak üzere Akdeniz Bölgesi'ndeki örtü altı üretimi önemli rol oynuyor. Tüketimin merkezinin ise Marmara Bölgesi olduğuna dikkat çeken sektör temsilcileri 'Sebzelerin üretim bölgelerinden büyük tüketim merkezlerine taşınması sırasında oluşan nakliye ve fire maliyetleri de nihai fiyatları etkiliyor' ifadelerini kullanıyor.
(Kaynak ve Görsel: Türkiye Gazetesi)
