Türkiye'nin makine ihracatı, 2023 yılının ocak-ekim döneminde 2025'in aynı dönemine göre yüzde 0,8 artışla 23,7 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerine göre, serbest bölgeler dahil makine imalat sanayisinin konsolide ihracatı, bu dönemde önemli bir artış gösterdi. Ancak miktar bazında yüzde 6,2'lik bir gerileme yaşandığı gözlemlendi. Buna karşın kilogram başına düşen ihracat birim fiyatının 8,7 dolara yükselmesi, ihracatın rekor seviyeye ulaşmasında etkili oldu.
Hangi Ülkelere İhracat Yapıldı?
Ocak-ekim döneminde en fazla makine ihracatı, yüzde 7,1 artışla 2,9 milyar dolara ulaşan Almanya'ya gerçekleştirildi. Almanya'nın ardından, yüzde 27 artışla 2 milyar dolarlık ihracat yapılan ABD ikinci sırada yer aldı. Yılın 10 ayında sektörde en çok ihracat yapılan ürün grubu ise yaklaşık 2,1 milyar dolarla içten yanmalı motor ve aksamları oldu. Bu grubu, 1,9 milyar dolarla inşaat ve madencilik makineleri ile yaklaşık 1,4 milyar dolarla pompalar ve kompresörler izledi.
İthalat ve Karbon Düzenlemeleri Üzerindeki Etkiler
Yıllıklandırılmış makine ihracatı 28,9 milyar dolar olurken, son 12 aylık makine ithalatı yüzde 5,4 artışla 47,5 milyar dolar olarak kaydedildi. Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) kapsamını genişletme planının Türk makine sektörü üzerinde önemli maliyet baskısı oluşturacağını belirtti. Avrupa Parlamentosu'nun düzenleme kapsamındaki ürün sayısını 457'ye çıkarmayı planladığını ifade eden Yılmaz, Türkiye'nin AB'ye yıllık yaklaşık 8 milyar avroluk ihracatla en fazla etkilenecek ikinci ülke olduğunu vurguladı.
Yeşil Mutabakat ve Sektörel Etkiler
Yılmaz, AB'nin yeşil dönüşüm hedeflerini esnetirken, sınırda karbon ve benzeri düzenlemeleri genişletmesinin küresel rekabet gücünü koruma stratejisinin bir parçası olduğunu kaydetti. SKDM'nin mali yükümlülük dönemine geçmesiyle karbon maliyetinin ihracatçılar için somut bir gider kalemine dönüşeceğini belirten Yılmaz, Türkiye'de kurulumu süren Emisyon Ticaret Sistemi'nin (ETS) bu yükün dengelenmesinde önemli rol oynayacağını ifade etti. Ayrıca, ulusal ETS'nin pilot döneminde tahsisatların ücretsiz verilmesi nedeniyle firmaların henüz karbon bedeli ödemediğine dikkat çekti.
Yılmaz, ulusal ETS'nin SKDM kapsamında mahsuplaşmaya açılması gerektiğini, makine tedarik zincirine yönelik kuralların gerçekçi takvimlerle belirlenmesi ve imalatçılar arasında güvenilir veri akışının sağlanması gerektiğini vurguladı. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın sektörel etkilerinin analiz edilecek olması ve karbon fiyatlandırması alanında uluslararası iş birlikleri geliştirilmesi, ihracatçılar açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
