TÜİK, 2025 İş ve Aile Yaşamının Uyumu adlı özel konulu araştırması yayımlandı. Araştırma, 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte, birinci görüşme hanelerinde yer alan 18-74 yaş grubundaki fertlere uygulandı. Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde gerçekleştirilen çalışmada bireylerin işgücüne katılımı, bakım sorumlulukları ve bu sorumlulukların iş ile aile yaşamına etkileri incelendi.
Araştırmada bakım sorumluluğu kişinin aynı hanede veya hane dışında yaşayan ve düzenli olarak ilgilendiği 15 yaş altındaki çocukları, torunları ile 15 yaş ve üzerindeki hasta, engelli çocukları, eşleri veya bakıma muhtaç yakınlarını kapsıyor.
Bakım Sorumluluğu Olanların Oranı Yüzde 43,1
Araştırmaya göre 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’i bakım sorumluluğu taşıyor. Bu oran erkeklerde yüzde 40,6 olurken, kadınlarda yüzde 45,6 olarak kaydedildi.
2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılma oranı yüzde 58,2 oldu. Bakım sorumluluğu olanlarda işgücüne katılma oranı yüzde 60,5 olarak ölçülürken, bakım sorumluluğu olmayanlarda bu oran yüzde 56,4 seviyesinde gerçekleşti.
Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılım oranı yüzde 37,8 olurken, bakım sorumluluğu olmayan kadınlarda oran yüzde 41,7 oldu. Erkeklerde ise bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılım oranı yüzde 86,0, olmayanların oranı ise yüzde 70,0 olarak açıklandı.
En Yaygın Bakım Türü Çocuk Bakımı
İstihdamda bulunan 18-74 yaş grubundaki kişilerin yüzde 39,0’ının sadece çocuk bakım sorumluluğu olduğu belirtildi. Sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 2,3 olurken, yalnızca yetişkin bakım sorumluluğu taşıyanların oranı da yüzde 2,3 olarak kaydedildi.
Çocuk ve yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımını birlikte üstlenenlerin oranı ise yüzde 2,1 oldu.
15 yaş altındaki çocukların bakım sorumluluğunu taşıyan ve istihdamda bulunan kişilerin yüzde 14,0’ı kurumsal bakım merkezi kullandı, yüzde 1,6’sı evde ücretli bakım hizmetinden yararlandı, yüzde 1,4’ü ise her iki yöntemi birlikte kullandı. Bu kişilerin yüzde 83,0’ı ise profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.
Yetişkin bakım sorumluluğu bulunan çalışanların yüzde 17,0’ı evde ücretli bakım, yüzde 3,6’sı kurumsal bakım merkezi kullandı. Bu grubun yüzde 79,3’ü ise herhangi bir profesyonel bakım hizmetinden yararlanmadı.
Çocuk Bakımında İlk Tercih Aile İçi Destek
Çocuk bakım hizmeti kullanmayan çalışanların yüzde 50,8’i çocuk bakımını kendisi veya eşiyle birlikte yürüttüğünü belirtti.
Katılımcıların yüzde 19,7’si çocukların kendi kendine bakabildiğini, yüzde 17,6’sı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu, yüzde 5,5’i ise bakımın büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarla sürdürüldüğünü ifade etti.
Yetişkin bakım hizmeti kullanmayan çalışanların yüzde 72,6’sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını belirtti.
Katılımcıların yüzde 17,9’u bakım hizmetlerinin pahalı olduğunu, yüzde 5,3’ü ise ulaşılabilir mesafede bakım hizmeti veya boş kontenjan bulunmadığını açıkladı.
Bakım sorumluluğu bulunan çalışanların yüzde 70,1’i iş ve bakım yükünü birlikte yürütürken herhangi bir sorun yaşamadığını belirtti. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9’u işin yorucu olmasını, yüzde 8,9’u ise ev ile iş arasındaki ulaşım süresinin uzunluğunu neden olarak gösterdi.
Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşadığını belirten erkeklerin oranı yüzde 39,3 olurken, kadınlarda bu oran yüzde 36,4 olarak kaydedildi.
