İşsizlik, ekonomik döngünün doğal bir parçası olarak çalışanların karşılaşabileceği zorluklardan biridir. Bu süreçte, geçim kaygısını azaltmak ve bireylerin yeni iş fırsatlarına hazırlanmasını desteklemek amacıyla devlet tarafından sunulan en önemli yardım araçlarından biri İşsizlik Ödeneği'dir. İşsizlik Sigortası kapsamında verilen bu destek, belirli koşulları sağlayan sigortalılara, işsiz kaldıkları süre boyunca maddi destek sağlamaktadır.
İşsizlik Ödeneği Şartları Nelerdir?
İşsizlik ödeneğinden faydalanmak isteyenlerin, kanunda belirtilen dört temel şartı karşılaması gerekmektedir. Bunların ilki, işten kendi isteği veya kusuru dışında ayrılmış olmaktır. Örneğin işveren kaynaklı işten çıkarılma, işyerinin kapanması veya iflas gibi durumlarda bu şart sağlanır. Ancak kendi isteğiyle işten ayrılanlar bu haktan yararlanamamaktadır.
İkinci şart ise iş akdinin sona erdiği tarihten önceki son 120 gün boyunca kesintisiz olarak işsizlik sigortası primi ödenmiş olmasıdır. Ayrıca, son üç yıl içinde toplam en az 600 gün işsizlik sigortası primi yatırılmış olmalıdır. Bunların yanı sıra, işsiz kalan kişi, işten ayrıldıktan sonraki 30 gün içerisinde İŞKUR'a şahsen ya da e-Devlet üzerinden başvuruda bulunmalıdır. Bu sürenin geçirilmesi durumunda, geciken her gün ödenecek toplam süreden düşülmektedir.
Bu şartları karşılayan bireyler, İŞKUR tarafından yapılan değerlendirme sonucunda işsizlik ödeneği almaya hak kazanır.
İşsizlik Ödeneği Miktarı ve Hesaplama Yöntemi
İşsizlik maaşı, kişinin işten ayrılmadan önceki son dört aylık brüt kazançlarının ortalamasının yüzde 40'ı olarak hesaplanır. Ancak bu hesaplama, brüt asgari ücretin yüzde 80'ini aşamaz. 2025 yılı itibarıyla brüt asgari ücret 32.506,80 TL olup, bu durumda aylık işsizlik ödeneği üst limiti 26.005,44 TL olarak belirlenmiştir.
Örneğin, asgari ücretle çalışan bir işçi için ödenecek işsizlik maaşı damga vergisi kesintisi sonrası yaklaşık 25.808 TL olmaktadır. Aylık ortalama brüt kazancı 40.000 TL olan bir çalışanın işsizlik ödeneği ise yüzde 40 oranında hesaplandığında damga vergisi sonrası yaklaşık 15.879 TL olarak ödenmektedir. Brüt kazancı 55.000 TL olanlar için ise hesaplanan yüzde 40 tutarı (22.000 TL), asgari ücretin yüzde 80'lik sınırının altında olduğundan, maksimum sınır geçerli olur ve net ödeme yaklaşık 25.808 TL'ye tekabül eder.
İşsizlik Ödeneği Süresi ve Ödeme Usulü
Ödeneğin süresi, kişinin toplam prim ödeme gün sayısına göre değişiklik göstermektedir. 600 gün prim yatırmış olanlar 180 gün (6 ay), 900 gün prim ödemiş olanlar 240 gün (8 ay), 1080 gün ve üzeri prim ödeyenler ise 300 gün (10 ay) boyunca işsizlik ödeneği alabilir.
Başvurunun sonuçlanması takip eden ayın sonuna kadar tamamlanır. Ödemeler, her ayın 5’inde başvuru sırasında bildirilen IBAN numarasına yapılmaktadır. IBAN bilgisi bulunmayanlara ise PTT aracılığıyla ödeme gerçekleştirilir.
İşsizlik Ödeneğinin Kesilme Koşulları
İşsizlik ödeneği çeşitli durumlarda kesilebilir. Bunlar arasında İŞKUR’un uygun gördüğü bir işi kabul etmeme, kayıt dışı çalışmanın tespiti, emeklilik sonrası yaşlılık aylığı almaya başlanması ve İŞKUR’un meslek eğitim programlarına haklı bir gerekçe olmadan katılmama veya çağrılara cevap vermeme yer almaktadır. Özellikle eğitim ve çağrılara katılmama durumu geçici bir kesinti anlamına gelir; engel ortadan kalktığında ödemeler tekrar devam eder.
Sağlık Sigortası ve İşsizlik Ödeneği
İşsizlik ödeneği aldığı süre boyunca, işsiz kalan bireylerin ve bakmakla yükümlü oldukları aile bireylerinin Genel Sağlık Sigortası primleri İşsizlik Fonu tarafından karşılanmaktadır. Bu sayede sağlık hizmetlerinden ücretsiz faydalanmaya devam edilir.
