3 Ekim Dünya Yürüyüş Günü, bireylerin fiziksel aktivite alışkanlıklarını artırmayı ve sağlıklı yaşam bilincini güçlendirmeyi amaçlayan uluslararası bir farkındalık etkinliğidir. Günümüzde hareketsiz yaşamın yaygınlaşması, kronik hastalıkların artması gibi nedenlerle yürüyüş gibi basit ve etkili egzersiz yöntemleri büyük önem kazanmıştır. Yapılan araştırmalar, yürüyüşün sadece fiziksel değil psikolojik sağlık açısından da önemli kazanımlar sağladığını gösterirken, katılım motivasyonları ve egzersizin yaşam kalitesine katkıları da detaylı şekilde incelenmiştir.
fiziksel aktivite ve egzersiz
Fiziksel aktivite, iskelet kaslarının kasılması sonucu oluşan ve bazal metabolizma hızının üzerindeki enerji harcamasını ifade eder. Egzersiz ise, fiziksel aktivitenin planlı, düzenli ve amaçlı hali olarak tanımlanır ve genel sağlık durumunu iyileştirmeye yöneliktir. Bu anlamda yürüyüş, en yaygın fiziksel aktivite türü olarak öne çıkar. Özellikle yaş sınırı olmaksızın herkesin yapabileceği, herhangi bir özel ekipman gerektirmeyen yürüyüş, hem erişilebilir hem de sürdürülebilir bir egzersiz şeklidir.
fiziksel aktiviteler genellikle sağlık odaklı yapılıyor
Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi'nde yayımlanan bir araştırma makalesine göre 2017-2018 yılları arasında Giresun’da yürütülen saha çalışmasında, 18-65 yaş aralığında 52 kişi ile yürüyüşe ilişkin davranışlar ve beklentiler araştırıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 34,11, boy ortalaması 175,90 cm, kilo ortalaması ise 70,42 kg olarak tespit edildi. Egzersiz yapma süresi 2 haftadan 20 yıla kadar geniş bir skalada değişiklik gösterirken, ortalama egzersiz süresi yaklaşık 2 yıl olarak belirlendi.
Araştırma kapsamında haftalık yürüyüş sıklığı en çok üç gün olarak kaydedildi. Katılımcıların büyük çoğunluğu yürüyüşlerini genellikle 30-45 dakika arasında gerçekleştirdi. Yürüyüşe başlama nedenleri arasında sağlık iyileştirme isteği, kilo kontrolü ve genel zindelik arayışı ön plandaydı. Hobi ve boş zaman değerlendirme gibi motivasyonlar daha az oranda ifade edildi. Bu bulgular, bireylerin fiziksel aktiviteye sağlık odaklı yaklaşımının yaygın olduğunu gösteriyor.
yürüyüş yapmanın faydaları
Yürüyüşün fiziksel sağlık üzerindeki olumlu etkileri çok yönlüdür. Giresun araştırmasında katılımcıların büyük bir kısmı egzersiz sonrası kendilerini daha dinç ve zinde hissettiklerini belirtti. Ayrıca, kilo kaybı ve sağlık sorunlarında gözle görülür iyileşmeler rapor edildi. Bilimsel literatür de düzenli yürüyüşün kalp-damar hastalıkları riskini azaltmada, metabolik dengeyi sağlamada etkili olduğunu desteklemektedir.
Fiziksel aktivitenin kandaki iyi kolesterol (HDL) düzeyini artırırken, kötü kolesterol (LDL) ve trigliserid seviyelerini düşürdüğü biliniyor. Düzenli egzersiz, glikoz metabolizmasını iyileştirerek diyabet riskini azaltır. Kemik sağlığı açısından da yürüyüşün önemi büyüktür. Özellikle menopoz sonrası dönemde kemik mineral yoğunluğunu korumak ve osteoporoz riskini azaltmak için fiziksel aktivite önerilmektedir.
Psikolojik ve Sosyal etkileri
Yürüyüş sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik sağlık için de faydalıdır. Egzersiz sırasında salgılanan endorfinler sayesinde bireylerin stres seviyeleri azalırken, uyku kalitesi artmaktadır. Ayrıca düzenli yürüyüş, depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarının önlenmesine yardımcı olur. Sosyal yönüyle de yürüyüş, toplumsal bağları güçlendiren, bireyler arasında iletişimi artıran bir etkinliktir.
Türkiye’de fiziksel aktiviteye düzenli katılım oranlarının düşük olması, bu tür farkındalık günlerinin önemini artırmaktadır. Kadınların açık alanlarda spor yapmaya yönelik algıları ve çevresel faktörler, egzersiz alışkanlıklarının gelişmesinde belirleyici olmaktadır. Bu nedenle kamusal alanların düzenlenmesi ve sosyal destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.
yürüyüş farkındalığının artırılmasına yönelik çalışmalar
3 Ekim Dünya Yürüyüş Günü, fiziksel aktivitenin yaygınlaştırılması için kritik bir fırsat sunmaktadır. Bu özel gün, bireylerin sağlıklı yaşam alışkanlıklarını kazanmaları, toplum genelinde hareketsiz yaşamın olumsuz etkilerinin azaltılması açısından önemlidir. Sağlıklı yaşam kültürünün yaygınlaşması, kronik hastalık yükünün azaltılması ve genel yaşam kalitesinin artırılması açısından toplumun tüm kesimlerinin yürüyüş gibi erişilebilir aktivitelerle desteklenmesi gerekir.
Kamu ve özel sektör iş birliğiyle düzenlenen yürüyüş etkinlikleri, bilinçlendirme kampanyaları ve altyapı yatırımları fiziksel aktiviteyi teşvik eden unsurlar arasında yer almalıdır. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalık riski taşıyan gruplar için erişilebilir yürüyüş alanlarının oluşturulması, toplum sağlığına uzun vadeli katkılar sağlayacaktır.
Giresun örneği ve uluslararası bilimsel veriler, yürüyüşün bireysel sağlığa ve toplumsal refaha olan katkılarını açıkça ortaya koymaktadır. Düzenli yürüyüş, hem fiziksel hem de psikolojik iyilik halini destekleyen etkili bir egzersiz biçimidir. 3 Ekim Dünya Yürüyüş Günü, bu bilincin yaygınlaştırılması ve fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi için önemli bir platform sunmaktadır. Toplumun geniş kesimlerinin yürüyüş gibi basit ancak etkili aktivitelerle hayatına fiziksel hareket katması, sağlık açısından uzun vadede olumlu sonuçlar doğuracaktır.
