ABD'nin önde gelen sağlık kuruluşlarından AdventHealth Araştırma Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen yeni bir araştırma, düzenli aerobik egzersizin beyin sağlığı üzerindeki olumlu etkilerini gözler önüne serdi.
Araştırmada, 12 ay boyunca haftalık belirlenen seviyede aerobik egzersiz yapan yetişkinlerin, yıl sonunda beyinlerinin biyolojik olarak neredeyse bir yıl daha genç göründüğü tespit edildi.
beyin yaşı nedir ve neden önemlidir?
Beyin yaşı, bir kişinin gerçek yaşıyla karşılaştırıldığında beyninin biyolojik olarak ne kadar genç veya yaşlı göründüğünü ifade eden bir kavramdır.
MRI gibi gelişmiş görüntüleme teknikleriyle yapılan ölçümlerde, tahmini beyin yaşı ile bireyin kronolojik yaşı arasındaki fark, beyin-PAD olarak adlandırılır.
araştırmanın detayları ve uygulanan yöntemler neler?
Çalışmada, 26 ile 58 yaşları arasında değişen 130 sağlıklı yetişkin yer aldı. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: Bir grup, Amerikan Spor Tıbbı Koleji'nin önerdiği şekilde haftada 150 dakika orta ile yoğun şiddette aerobik egzersiz yaptı.
Bu egzersizler, laboratuvar ortamında haftada iki kez 60 dakikalık denetimli seanslar ve evde yapılan ek aktivitelerle tamamlandı. Diğer grup ise mevcut günlük aktivitelerini değiştirmeden devam etti.
egzersizin beyin yaşı üzerindeki etkisi nedir?
Bir yıl süren takip sonunda, aerobik egzersiz yapan grubun beyin-PAD değeri ortalama olarak 0,6 yıl azaldı. Bu, katılımcıların beyinlerinin biyolojik olarak başlangıca göre daha genç göründüğü anlamına geliyor.
Buna karşılık, kontrol grubunda beyin-PAD değeri ortalama 0,35 yıl arttı; yani bu gruptakilerin beyinleri biyolojik olarak biraz daha yaşlandı. İki grup arasındaki fark ise istatistiksel olarak anlamlıydı ve egzersiz yapanlar lehine neredeyse tam bir yıl olarak kaydedildi.
beyin yaşı değişiminin biyolojik arka planı nedir?
Araştırmacılar, aerobik egzersizin beyin yaşı üzerindeki etkisinin altında yatan biyolojik mekanizmaları da incelemeye çalıştı. Egzersizin kardiyovasküler fonksiyonları, kan basıncını, vücut kompozisyonunu ve sinirsel plastisiteyle ilişkili bazı molekülleri iyileştirdiği biliniyor.
Bu nedenle, çalışmada fitness seviyelerindeki artış, vücut kompozisyonundaki değişiklikler ve kan basıncı gibi faktörler de detaylı biçimde analiz edildi. Ayrıca, öğrenme ve hafıza ile yakından ilişkili olan beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF) protein seviyeleri de ölçüldü.
erken müdahalenin önemi ve toplumsal etkileri nelerdir?
Çoğu beyin sağlığı araştırması, yaşlı yetişkinlerde görülen belirgin değişikliklere odaklanırken, bu çalışma erken ve orta yaş dönemindeki bireylerde beyin yaşının nasıl etkilendiğini incelemesiyle dikkat çekiyor.
Araştırmacılar, beyin yaşlanmasının yavaş ve kademeli bir süreç olduğunu, bu nedenle 30'lu, 40'lı ve 50'li yaşlarda yapılan müdahalelerin ilerleyen yıllarda bilişsel gerileme ve demans riskini azaltabileceğini belirtiyor.
gelecekteki araştırmalar ve pratik öneriler neler?
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların sağlıklı ve eğitim düzeyi yüksek bir gönüllü grubunda elde edildiğini, bu nedenle bulguların toplumun tamamına genellenmesinde dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.
Ayrıca, beyin-PAD değerindeki değişikliklerin uzun vadede inme, demans gibi hastalıkların seyrini nasıl etkileyeceği konusunda daha kapsamlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
Bununla birlikte, mevcut bulgular, düzenli aerobik egzersizin beyin yaşı üzerinde olumlu bir etki yarattığını ve bu etkinin MRI ile objektif olarak ölçülebildiğini gösteriyor.
Araştırmacılar, haftada en az 150 dakika orta ile yoğun şiddette aerobik egzersizin, beyin sağlığını korumak ve biyolojik olarak daha genç bir beyne sahip olmak isteyenler için pratik ve uygulanabilir bir yol sunduğunu ifade ediyor.
