Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda, kültürel mirasın korunmasının herkesin ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayarak vatandaşlara kaçakçılığa karşı sessiz kalmama çağrısında bulundu.
Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesinde 2002-2026 yılları arasında yurt dışından getirilen eser sayısı 13 bin 574'e ulaşırken yalnızca 2026 yılında 126 kültür varlığı ülkemize kazandırıldı.
Kültürel Mirasın Korunmasında Toplumun Rolü Nedir?
Bakanlık, uluslararası iş birlikleri ve bilimsel çalışmaların yanı sıra dünya genelindeki müzayede ve galeri sitelerini takip eden yazılım sistemiyle de kültür varlıklarının izini sürüyor.
Kültür varlığı kaçakçılığına karşı ilgili kurumlarla eşgüdüm içinde çalıştıklarını belirten Bakan Ersoy, toplumun desteğinin önemini vurgulayarak vatandaşları da bu mücadeleye destek vermeye davet etti.
Vatandaşların Duyarlılığı Neden Önemli?
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin en önemli güvencelerinden birinin toplumsal duyarlılık olduğunu vurgulayan Bakan Ersoy, 14 Kasım dolayısıyla yayımladığı mesajında kültürel mirasın korunması için vatandaşlara çağrıda bulundu.
Bakan Ersoy'un paylaşımında, bu toprakların binlerce yıllık bir hikayesi olduğu ve her kültür varlığının bu hikayenin eşsiz bir parçası olduğu ifade edildi.
Yurt Dışından İade Edilen Eserler Hakkında Neler Biliniyor?
Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede yürüttüğü uluslararası çalışmalar, eser iadelerinde önemli sonuçlar ortaya koydu. Kültür ve Turizm Bakanlığının verilerine göre 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısı 13 bin 574'e ulaştı.
Yalnızca 2026 yılında 126 kültür varlığı ülkemize kazandırıldı. Bakanlık, yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan kültür varlıklarının tespit edilmesi ve iadesinin sağlanması amacıyla uluslararası hukuk mekanizmalarını, bilimsel araştırmaları ve diplomatik girişimleri birlikte yürütüyor.
ABD'den İade Edilen Eserlerin Önemi Nedir?
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede son dönemin dikkat çeken gelişmelerinden biri de Amerika Birleşik Devletleri'nden 100 kültür varlığının Türkiye'ye iadesi oldu. ABD makamlarıyla yürütülen iş birliği sonucunda ülkemize kazandırılan eserler arasında Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri ve Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri yer aldı.
İade edilen eserler arasında Aphrodisias antik kentinden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmış bir portre de bulunuyor. İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programla kamuoyuna tanıtılan eserlerin iadesinde bilimsel araştırmalar, arşiv belgeleri ve uluslararası adli iş birlikleri belirleyici rol oynadı.
Teknolojik İmkanların Rolü Nedir?
Kültür ve Turizm Bakanlığı, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede teknolojik imkanlardan da yararlanıyor. Bakanlığın geçtiğimiz dönemde devreye aldığı yazılım sistemiyle dünya genelindeki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan, Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıkları takip ediliyor.
Sistem üzerinden tespit edilen şüpheli kayıtlar arşivlenerek uzmanların incelemesine sunuluyor. Elde edilen veriler, eserlerin kökenlerinin ve yurt dışına çıkarılma süreçlerinin araştırılmasına, iade taleplerinin bilgi ve belgelerle desteklenmesine katkı sağlıyor.
Böylece kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele, sahadaki denetim ve uluslararası iş birliklerinin yanı sıra dijital ortamda da sürdürülüyor.
Uluslararası İş Birlikleri Nasıl Güçlendiriliyor?
Bakanlık, UNESCO'nun 1970 tarihli Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi'nin öngördüğü koruma ve uluslararası iş birliği anlayışı doğrultusunda, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeleyi, eserlerin bulundukları yerde korunmasından yasa dışı ticaretin önlenmesine, yurt dışına çıkarılan eserlerin takibinden toplumda koruma bilincinin geliştirilmesine kadar uzanan çok yönlü bir yaklaşımla sürdürüyor.
Bilimsel araştırmalar, güvenlik tedbirleri, hukuki süreçler ve diplomatik girişimler, eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla birlikte birbirini tamamlayan bir bütün olarak yürütülüyor. Kültür varlıklarının iadesinde arkeolojik araştırmalar, tarihi belgeler, kazı kayıtları ve bilimsel analizler önemli rol oynuyor.
