Anayasa Mahkemesi, ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete konu taşınmazlarda ön alım (şufa) hakkını kullanacak paydaşların ödeyeceği bedelin hakim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören düzenlemeyi iptal etti. Resmî Gazete'de yayımlanan ve 9 ay sonra yürürlüğe girecek olan bu karar, mülkiyet hakkını kısıtlayan 'rayiç bedel', 'gecikmeksizin' ve 'kesin süre' ibarelerinin iptal edilmesiyle sonuçlandı.
Hukuki Sürecin Detayları Neler?
Anayasa Mahkemesi, ev, arsa ve tarla sahibi milyonlarca vatandaşı doğrudan etkileyen bu kritik kararı alırken, paylı mülkiyete konu taşınmazlarda ön alım hakkının kullanımına dair Medeni Kanun'daki ödeme şartlarını mülkiyet hakkına aykırı bularak iptal etti. Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi uyarınca, hisseli bir taşınmazda paydaşlardan birinin hissesini üçüncü kişilere satması durumunda, diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanarak öncelikli satın alma davası açabiliyordu.
Mevcut uygulamada hakim, taşınmaz payının rayiç bedelini belirliyor ve ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın bu tutarı verilen kesin süre içinde nakden yatırmasını şart koşuyordu. Ancak bazı mahkemeler ve 137 milletvekilinin başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Anayasa Mahkemesi, hakimin rayiç bedel belirleyerek ödeme yükümlülüğünü sınırlandırmasının hak sahiplerinin mülkiyet hakkını engellediğine karar verdi.
İptal Edilen İbareler ve Yürürlük Tarihi
Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan inceleme sonucunda, Türk Medeni Kanunu'na eklenen hükümde yer alan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerinin iptaline karar verildi. Resmî Gazete'de yayımlanan iptal kararının ardından, yasal bir boşluk oluşmaması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yeni bir hukuki düzenleme yapılabilmesi amacıyla kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmedildi.
Bu gelişme, arsa ve tarla sahipleri için önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, mülkiyet haklarının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
