6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye saati ile 04.17 ve 13.24’te meydana gelen, merkez üsleri Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan iki büyük deprem, dünya genelinde son yüzyılın en yıkıcı afetlerinden biri olarak kayıtlara geçmiştir. Bugün, bu büyük trajedinin üzerinden tam üç yıl geçmişken, Türkiye hem kayıplarını anmakta hem de bölgenin yeniden inşasında gelinen noktayı değerlendirmektedir.
120 bin kilometrekarelik devasa bir alanda 11 ili, 124 ilçeyi ve 14 milyon insanı doğrudan etkileyen bu felaket, resmi verilere göre 53.697 vatandaşımızın vefatına yol açmıştır. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın ifadeleriyle, bu yaşananlar sadece bölgenin değil, 86 milyonun ortak acısı haline gelmiştir.
6 Şubat Depremlerinin Teknik Detayları
6 Şubat depremleri, sismoloji dünyasında nadir görülen bir “çifte ana şok” vakasıdır. İlk sarsıntı, Pazarcık merkezli olup 7.7 büyüklüğünde, yerin yaklaşık 17,9 kilometre derinliğinde gerçekleşmiştir. Bu depremin yarattığı enerjiyle yalnızca 9 saat sonra, bu kez Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde ikinci bir yıkıcı deprem meydana gelmiştir.
Bu iki ana şok, Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde yaklaşık 400 kilometrelik yüzey kırığı oluştururken, yer kabuğunda 8,4 metreye varan yer değiştirmelere yol açmıştır. Türkiye, bugün sahip olduğu 1204 deprem gözlem istasyonu ile Avrupa’nın en büyük gözlem ağına sahip ülkesi olarak sismik risk azaltma çalışmalarını sürdürmektedir.
11 İlde Yaşanan Can Kayıpları ve Adıyaman Verileri
Felaketin insani maliyeti, Türkiye’nin modern tarihindeki en ağır bilançolardan biri olarak kayda geçmiştir. Güncel verilere göre 53.697 kişi hayatını kaybederken, 107.213 kişi yaralanmıştır. Özellikle Adıyaman’da 8.566 vatandaşımız yaşamını yitirmiş, 17.499 kişi yaralanmıştır.
Deprem bölgesindeki barınma ve tahliye süreci ise şu verilerle öne çıkmıştır:
- Tahliye: Bölgeden 3 milyon 549 bin afetzede tahliye edilmiştir.
- Geçici Barınma: 1 milyon çadır sevk edilmiş; 350 çadır kentte 2,5 milyon, 428 konteyner kentte ise 707 bin kişiye barınma sağlanmıştır.
- Arama Kurtarma: 39.561 binada inceleme, 26.032 binada fiili arama-kurtarma faaliyeti yürütülmüştür.
650 Bin Personelin Görev Aldığı Tarihi Arama Kurtarma Operasyonu
Depremin hemen ardından Türkiye, tarihinin en büyük arama-kurtarma operasyonunu başlatmıştır. Sahada 11.488’i uluslararası, 35.250’si arama-kurtarma personeli olmak üzere toplamda 650 bin personel görev almıştır.
Operasyonda 20 bin araç, 141 helikopter, 182 uçak ve 23 gemi aktif olarak kullanılmıştır. 93 ülkeden gelen ekiplerin yanı sıra AFAD, jandarma, polis ve sivil toplum kuruluşları koordineli bir şekilde çalışmıştır. Bu süreçte AFAD gönüllü sayısı, 623 binden 1,6 milyonun üzerine çıkmıştır.
Depremin Ekonomik Maliyeti ve ‘Türkiye Tek Yürek’ Kampanyası
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre depremin toplam maliyeti 104 milyar dolar olarak hesaplanmıştır. Devlet, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı nakdi destek paketlerini devreye almıştır.
- Bağışlar: AFAD hesaplarında 146 milyar 928 milyon TL toplanmış, bunun 137 milyar 593 milyon TL’si afetzedeler için kullanılmıştır.
- Nakdi Yardımlar: 2 milyon haneye 10 bin TL, 568 bin haneye 15 bin TL taşınma yardımı yapılmıştır.
- Kira Desteği: 351 bin haneye toplam 43,5 milyar TL kira yardımı sağlanmıştır.
- Esen Kart: 72 bin 749 karta toplam 4,9 milyar TL bakiye yüklenmiştir.
Hasar Tespiti ve Enkaz Kaldırma Çalışmalarında Son Durum
Deprem bölgesinde 2 milyon 301 bin bina ve 6 milyon 168 bin bağımsız bölüm incelenmiştir. Yapılan hasar tespitleri sonucunda:
- 292.423 bina, acil, ağır, yıkık veya orta hasarlı olarak belirlenmiştir.
- 60.732 binanın enkazı, 68 gün içinde tamamen kaldırılmıştır.
- Yıkımı planlanan 198 bin 205 ağır hasarlı binanın, 187 bin 361’inde enkaz kaldırma işlemleri tamamlanmıştır.
455 Bin Bağımsız Bölüm Hak Sahiplerine Teslim Edildi
Depremin ardından yürütülen konut çalışmaları “Asrın İnşası” vizyonuyla sürdürülmektedir. 18 il ve 179 ilçede yürütülen hak sahipliği süreci sonucunda 410 bin 118 hak sahibi belirlenmiştir. Bugüne kadar düzenlenen 10 büyük kura töreni ile 455 bin 357 bağımsız bölüm (konut, köy evi ve iş yeri) tamamlanarak vatandaşlara teslim edilmiştir. 174 ayrı şantiyede yaklaşık 200 bin işçi ve mühendis çalışmalarına devam etmektedir.
Teslim edilen her anahtar, “Türkiye Yüzyılı” hedeflerine atılan somut bir adım olarak değerlendirilmektedir. Devletin öncelikli hedefleri arasında 100 bin Destek AFAD Gönüllüsüne ulaşmak ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ni güncelleyerek daha dirençli şehirler oluşturmak yer almaktadır. Türkiye, 6 Şubat’ta kaybettiği canları rahmetle anarken, bilim ve mühendislik rehberliğinde geleceğe daha güvenli adımlarla ilerlemeyi sürdürmektedir.
