ÇOMÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ve Ankara Üniversitesi'nden Prof. Dr. Gürhan Kirilen'in ortak araştırması sonucunda, 13. yüzyıla ait bir şiirdeki nottan yola çıkılarak Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde inşa ettirdiği saray şehrin yeri Moğolistan'ın Hotont kasabası yakınlarında tespit edilmiştir. Bu keşif, "Göktürkler tamamen göçebeydi" algısını tarihe gömmüş durumdadır.
Bilge Kağan’ın Saray Şehri Nerede Bulundu?
Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde bir saray şehri yaptırdığını ortaya koymuştur. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen, Kitan asıllı şair ve devlet adamı Yelü Zhu'nun yazdığı bir şiirde yer alan açıklama notunda, Bilge Kağan'ın saray kentinden bahsedildiğini fark etmiştir. Bu durum, araştırmanın temelini oluşturmuştur.
Akademisyenlerin geniş çaplı araştırmaları sonucunda, şehrin günümüzde Moğolistan'ın Hotont kasabasında olduğu tespit edilmiştir. Bu buluş, Türk tarihine dair var olan algıları değiştirecek niteliktedir.
Keşifin Türk Tarihine Etkileri Neler Olacak?
Yeni keşif üzerine Erkoç, "Çin kaynaklarındaki basmakalıp ifadelerdeki 'Göktürkler göçebeydi' gibi bir durumun aslında o kadar basit olmadığını anlıyoruz. Pek çok yerleşim var. İlerleyen süreçlerde, belki on yıllar içerisinde, bölgedeki yani Moğolistan'daki eski Türk şehircilik tarihi hakkındaki bilgilerimiz belki de çok değişecek" şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.
Bu buluş, tarihsel kaynakların yeniden değerlendirilmesine ve Türk tarihinin daha derinlemesine incelenmesine olanak tanıyacaktır. Bilge Kağan’ın dönemi hakkında daha fazla bilgi edinilmesi, Türk tarihinin anlaşılmasında önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Yelü Zhu'nun Şiirinin Önemi Nedir?
Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, Yelü Zhu'nun verdiği bilgilere dikkat çekerek, "Yelü Zhu adında bir şair bu bilgiyi bize veriyor. Kendisi Kitan asıllı, aslen Çinli değil, Moğollarla akraba bir topluluktan. Yelü Zhu, gençliğinde bu bölgeden geçmiş" demiştir. Şairin, Bilge Kağan'ın saray şehrinin yerini tarif etmesi, bu döneme ait bilgilerin gün yüzüne çıkmasını sağlamaktadır.
Erkoç, "Moğol başkenti Karakurum'un 35 kilometre kuzeybatısında veya Kül Tigin Yazıtı'nın 35 kilometre güneybatısında Bilge Kağan'ın saray şehri vardır" ifadesiyle, bölgedeki tarihi kalıntıların önemine vurgu yapmıştır. Bu durum, Türk tarihinin yeniden şekillenmesine katkı sağlayacak bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.
