Birleşik Krallık'ta gıda fiyatlarının kasım ayına kadar yüzde 50 artabileceği uyarısı yapılırken, bu artışın arkasında iklim krizi, enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerin etkili olduğu ifade ediliyor.
Gıda Fiyatlarındaki Artışın Sebepleri Neler?
Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) tarafından yayımlanan analize göre, gıda fiyatlarındaki artış son yıllarda hız kazanmış durumda. Kurum, yalnızca son beş yılda yaşanan fiyat yükselişinin, geçmişte yaklaşık 20 yılda görülen artışa denk geldiğini belirtiyor.
İklim değişikliği ve enerji maliyetleri, gıda fiyatlarındaki artışta etkili faktörler olarak öne çıkıyor. Raporda, kuraklık, sel ve sıcak hava dalgaları gibi iklim kaynaklı risklerin üretimi olumsuz etkilediği, küresel tedarik zinciri sorunları ve petrol ile doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmaların maliyetleri yukarı çektiği vurgulanıyor.
Temel Gıda Ürünlerindeki Fiyat Artışları
Temel gıda ürünlerinde dikkat çeken artışlar yaşanıyor. Makarna, yumurta, dondurulmuş sebzeler ve kırmızı et gibi ürünlerin fiyatları 2021’den bu yana yüzde 50-64 oranında yükselirken, zeytinyağı fiyatları iki katından fazla artış göstermiştir. Son dönemde ise süt, tereyağı, çikolata ve kahve fiyatları da artışta öne çıkan ürünler arasında yer alıyor.
Verilere göre, 2022-2023 döneminde ortalama bir hanenin gıda harcaması yaklaşık 605 sterlin artmış durumda. Bu artışın önemli bir kısmının enerji maliyetlerinden kaynaklandığı belirtiliyor.
Hanelerin Gıda Tüketimindeki Değişimler
Araştırmalar, milyonlarca hanenin gıda tüketimini kısmaya başladığını gösteriyor. Yaklaşık 3 milyon hanenin öğün atladığı, her 10 haneden birinin ise zaman zaman tamamen gıdasız kaldığı ifade ediliyor. Tüketici güveninde de ciddi bir düşüş gözlemleniyor.
Halkın büyük bir bölümü ekonominin daha da kötüleşeceğini düşünürken, gıda fiyatlarına yönelik endişelerin yaygınlaştığı dikkat çekiyor. Bu nedenle aileler daha ucuz ürünlere yöneliyor ve indirimli market seçeneklerini tercih ediyor.
Jeopolitik Risklerin Etkisi
Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin enerji fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini artırmaya devam edebileceği uyarısında bulunuyor. Yetkililer, bu etkinin çatışmalar sona erse bile aylar boyunca sürebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, resmi verilere göre gıda enflasyonu şu an yıllık yüzde 3,8 seviyesinde bulunuyor. Bu durum, son gelişmelerin etkisinin henüz tam olarak tüketici fiyatlarına yansımadığını gösteriyor. Artan fiyatlar karşısında haneler tasarruf önlemleri almaya çalışırken, gıda israfında sınırlı bir düşüş yaşandığı ifade ediliyor.
Ancak buna rağmen ailelerin her yıl yaklaşık 1.000 sterlin değerinde gıdayı çöpe attığı belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde gıda fiyatlarındaki artışın özellikle düşük gelirli kesimler üzerinde daha ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
