Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), nisanda küresel gıda fiyatlarının artış göstermeye devam ettiğini açıkladı. Artan enerji maliyetleri, Ortadoğu'daki jeopolitik gerilimler ve bitkisel yağ fiyatlarındaki sert yükseliş, gıda fiyatlarının artışında etkili olan başlıca faktörler arasında yer aldı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, nisanda bir önceki aya göre yüzde 1,6 artış göstererek 130,7 puana ulaştı. Bu durum, endeksin Şubat 2023'ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaşmasına neden oldu. Ayrıca, geçen yılın aynı dönemine göre de endeksin yüzde 2 artış kaydettiği belirtildi.
Artan Enerji Maliyetleri ve Jeopolitik Gerilimler
FAO'nun açıklamasında, artan enerji maliyetlerinin ve Orta Doğu'daki çatışmaların gıda fiyatları üzerindeki etkisi vurgulandı. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,8, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 0,4 artış gösterdi. Bu artış, dünya genelindeki buğday fiyatlarının da yükselmesine yol açtı. Özellikle ABD'deki kuraklık ve Avustralya'daki yetersiz yağış beklentileri, dünya buğday fiyatlarını etkileyen diğer önemli faktörler arasında yer aldı.
Gübre Fiyatlarındaki Artış ve Çiftçilerin Tercihleri
Enerji maliyetlerindeki artış ve Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, gübre fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu durum, çiftçilerin 2026 yılında daha az gübre gerektiren ürünlere yönelme beklentisini doğurdu. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise nisanda yüzde 5,9 artarak son 21 ayın zirvesine ulaştı. Palmiye, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarındaki artış, yükselen ham petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini tetiklemesiyle ilişkilendirildi. Palmiye yağı, Güneydoğu Asya'daki üretim düşüşü endişeleriyle değer kazanmayı sürdürdü.
Et ve Şeker Fiyatlarındaki Dalgalanmalar
FAO Et Fiyat Endeksi, nisan ayında yüzde 1,2 artış göstererek tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya'daki kesime hazır sığır arzındaki kısıtlılık, dünya sığır eti fiyatlarını zirveye taşıdı. Buna karşın, Şeker Fiyat Endeksi nisanda yüzde 4,7 geriledi. Bu düşüş, Çin ve Tayland'daki pozitif üretim beklentileri ile dünyanın en büyük üreticisi Brezilya'da hasadın başlamasıyla ilişkilendirildi. FAO Süt Ürünleri Endeksi ise Avrupa ve Okyanusya'daki yüksek üretim kapasitesinin etkisiyle yüzde 1,1 azaldı.
Küresel Tahıl Üretim Tahminleri
FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stok eğilimlerine ilişkin değerlendirme ve tahminlerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı. Örgüt, 2025 yılı küresel tahıl üretim tahminini bir önceki yıla göre yüzde 6 artırarak 3 milyar 40 milyon metrik tonla rekor seviyeye yükseltti. Bu revizyon, 2025/26 dönemi için dünya genelinde arz durumunun olumlu seyredeceğine dair göstergeleri güçlendirdi. Raporda, 2026 yılı rekolte beklentilerine ilişkin bilgi verilirken, dünya buğday üretimi tahmininin 817 milyon tona düşürüldüğü belirtildi. Geçen yıla göre yaklaşık yüzde 2'lik bir gerilemeye işaret eden bu tahmine rağmen üretimin son 5 yılın ortalamasının üzerinde kalması bekleniyor.
FAO raporunda, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının enerji ve gübre maliyetlerini yukarı çektiği de ifade edildi. Bu durumun buğday üretimindeki belirsizlikleri ve riskleri tetiklemeyi sürdüreceği kaydedildi.
