Çalışma hayatını tamamlayıp emekliliğe hak kazanan vatandaşlar için maaş hesaplama süreçleri büyük riskler barındırıyor. Hatalı doldurulan bir dilekçe veya eksik incelenen hizmet dökümleri, ömür boyu alınacak gelirde telafisi imkansız kayıplar yaratabiliyor.
Emeklilik Başvurusu Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Konunun detaylarını TGRT Haber Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a anlatan Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, başvuru öncesinde e-Devlet kayıtlarının titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtti. Sistemdeki hizmet dökümünde yer alan K (Kontrollü), S (Sahte) ve Ş (Şüpheli) harflerine özellikle dikkat çeken Yılmaz, bu ibarelerin bulunduğu dönemlerin mutlaka kontrol edilmesini tavsiye etti.
SGK mevzuatında ayların 30 gün olarak sabitlendiği hatırlatılırken, aynı ay içerisinde sisteme mükerrer 30 günlük giriş yapılıp yapılmadığının denetlenmesi ve fazlalıkların hesaptan düşülmesi gerektiği vurgulandı.
Aylık Bağlanma Oranları ve Emekli Maaşları
Aylık Bağlanma Oranlarında üç farklı dönem emekli maaşını belirleyen en temel unsur olan Aylık Bağlanma Oranı (ABO) katsayıları yasal düzenlemelerle üç ayrı takvime bölünmüş durumda. Hesaplamalara göre 2000 yılından önceki çalışmalar için ABO tabanı yüzde 60 seviyesinden başlatılıyor.
Bu dönemde 5000 günü aşan her 240 günlük prim ödemesi orana 1 puan eklerken, eksik kalan günlerde ise 1 puanlık kesinti uygulanıyor ve yasal üst sınır yüzde 85'i geçemiyor. İkinci evre olan 2000 ile 2008 yılları arasındaki sistemde; ilk 3600 gün için yüzde 3,5, takip eden 5400 gün için yüzde 2 ve geriye kalan her gün için yüzde 1,5 katsayısı kullanılıyor.
Emekli Maaşını Artırmanın Yolları
Uzman isim, yeni yasalarla ABO katsayılarının kademeli olarak düşürüldüğünü; büyüme rakamlarının, TÜFE'nin ve enflasyonun maaşlara direkt etki ettiğini sözlerine ekledi. Prim yatırma alışkanlıkları, bağlanacak aylığın miktarını doğrudan tayin ediyor. Asgari ücret düzeyinden sisteme prim ödeyenler bugün Hazine desteğiyle 20 bin TL seviyesinde bir ödenek alıyor.
Ancak yasal tavan olan asgari ücretin 9 katı üzerinden prim yatıran sigortalıların aylıkları 100 bin TL bandına kadar ulaşabiliyor. İşverenlerin maaşın bir bölümünü elden vererek bordroyu düşük göstermesi ise çalışanın geleceğinden çalması anlamını taşıyor.
Uzman Yılmaz'ın işaret ettiği kayıpsız emeklilik için 5 altın kural arasında, 2008 öncesi sigorta girişlilerde son 7 yıllık dönemin (2520 gün) yarısından fazlasına denk gelen 1261 günün hangi statüden (Bağ-Kur veya SSK) yatırıldığı, emeklilik şartlarını baştan aşağı değiştiriyor. İşçilerin aldıkları net maaşı 3,5 katsayısıyla çarparak SGK sistemindeki rakamlarla kıyaslaması ve eksiklikleri tespit etmesi gerekiyor.
Emeklilik dilekçesi verilirken enflasyonun düşük olduğu dönemler avantaj sağlarken, kıdem tazminatı dengeleri gözetildiğinde bazen bir sonraki seneyi beklemek daha mantıklı olabiliyor. Kadın sigortalıların doğum, erkeklerin askerlik borçlanması yapabileceği 15 farklı yasal yöntem bulunuyor. Son olarak; bakmakla yükümlü olunan eş, anne, baba veya çocukların varlığı emekli aylığına yaklaşık yüzde 5 oranında doğrudan pozitif katkı sunuyor.
