Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ve arz kesintisi endişeleriyle petrol fiyatları sert yükselişini sürdürüyor. Brent petrol, 5 haftada yüzde 50'den fazla değer kazanarak 109 doların üzerine çıktı. Bu artış, küresel enerji piyasalarında arz güvenliğini tehdit eden faktörlerin başında geliyor.
Petrol fiyatlarındaki artışın sebepleri neler?
Petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarındaki artışlar, küresel enerji piyasalarında arz güvenliğini endişelendiriyor. Uluslararası referans Brent ham petrolün varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesindeyken, 2 Nisan itibarıyla 109,24 dolara yükseldi. Bu, yüzde 50,7’lik bir artış anlamına geliyor. Benzer şekilde, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı aynı dönemde 67,02 dolardan 111,54 dolara çıkarak yüzde 66,4 oranında yükseldi.
Fiyatlardaki bu hızlı tırmanış, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerde yaşanan aksaklıklar ve jeopolitik gerilimlerden kaynaklanıyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu kritik boğaz üzerinden gerçekleşiyor.
Jeopolitik gerilimler ve etkileri
İran ile ABD-İsrail arasında artan gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği krizini derinleştirdi. Çatışmaların 5. haftasında devam etmesi, piyasalardaki belirsizliği artırıyor. Önemli açıklamalar şu şekilde öne çıkıyor: ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NATO müttefiklerinden beklenen desteği göremediklerini, çatışmalar sonrası ittifakı yeniden değerlendirebileceklerini belirtti.
The Wall Street Journal haberi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE), Hürmüz Boğazı’nın “zorla” açılması için savaşa dahil olmaya hazırlandığını iddia etti. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yeni rejim liderinin ateşkes istediğini, ancak Hürmüz Boğazı açıldıktan sonra bunu değerlendireceklerini açıkladı.
Fiyat artışlarının diğer enerji kaynaklarına etkisi
İran tarafı tepkileri, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump’ın ateşkes açıklamalarının gerçek dışı olduğunu söylerken; Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, “Hürmüz Boğazı asla açılmayacak, hiçbir müzakere olmadı ve olmayacak” dedi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’daki gelişmelerin petrol ve doğal gaz sevkiyatını etkilediğini, Rusya’nın güvenli enerji güzergahları sunabileceğini ifade etti.
Trump’ın Ulusa Sesleniş konuşması sonrası Brent petrol 105,94 dolara, WTI ise 103,31 dolara kadar yükseldi. Savaşın başlangıcından bu yana petrol fiyatları, saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrolün yüzde 7,3 artarak 77,74 dolara çıkmasıyla hızlı bir tırmanış göstermeye başladı.
Doğal gaz fiyatları da sert yükseldi. Petrol sahaları ve LNG terminallerindeki hasarlar ile boğazdaki kesintiler, doğal gaz piyasasını da vurdu. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde “mücbir sebep” ilan ederek üretimi durdurması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini riske attı. Doğal gaz fiyatları 27 Şubat’tan bu yana yüzde 58,8 yükseldi.
Kömür fiyatları da doğal gazdaki arz sorunları nedeniyle elektrik üretiminde kömüre yönelim artmasıyla birlikte yüzde 16,4 oranında artış gösterdi. Petrol fiyatlarındaki artış enerji şirketlerinin hisselerini de olumlu etkiledi. Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ve jeopolitik gerilimler nedeniyle enerji piyasalarındaki belirsizlik sürüyor.
