Avrupa Merkez Bankası (ECB), 2002 yılından bu yana tedavülde bulunan avro banknotlarını daha güvenli, sürdürülebilir ve kapsayıcı hale getirmek amacıyla yeniden tasarım süreci başlattı. Avro, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin 21'inde resmi para birimi olarak kullanılmakta olup, 1 Ocak 1999'da kaydi para olarak yürürlüğe girmiş, 1 Ocak 2002'de ise banknot ve madeni para şeklinde günlük hayatta kullanılmaya başlanmıştır.
Mevcut durumda avroyu kullanan ülkeler arasında Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Yunanistan ve Hırvatistan yer almaktadır. 'Avrupa Para Birimi', 'ekü' ve 'euro' olarak da adlandırılan avro, 357 milyondan fazla kişi tarafından kullanılmaktadır.
Avro'nun Küresel Rolü Nedir?
ABD dolarının ardından dünyanın en önemli ikinci rezerv para birimi konumunda olan avro, uluslararası rezervlerin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturmaktadır. Avro para birimini kullanan AB üyesi ülkelere Avro Bölgesi adı verilmektedir. Bu ülkelerin para politikası, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve üye ülkelerin merkez bankalarından oluşan Avro Sistemi tarafından yönetilmektedir.
Frankfurt merkezli ECB'nin görevi, Avro Bölgesi'nde fiyat istikrarını sağlamak olarak tanımlanmaktadır. ECB, bankacılık sektörünü denetlemek, avro banknotlarını ihraç etmek, ödeme sistemlerinin güvenliğini sağlamak ve dijital avro çalışmalarını yürütmekle de yükümlüdür.
Avro Banknotlarının Mevcut Durumu Nasıldır?
Avro, çeşitli renk ve boyutlara sahip 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 olmak üzere 7 farklı banknot ile 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 avro madeni para şeklinde tedavülde bulunmaktadır. Ancak, en yüksek değere sahip 500 avroluk banknotların basımı, terörün finansmanına ve kara para aklamaya karşı mücadele amacıyla 2019 yılında durdurulmuştur. Bu nedenle, 500 avroluk banknot günlük yaşamda kullanılamamakta, yalnızca banka hesaplarına yatırılabilmektedir.
ECB, yaklaşık çeyrek asırdır kullanılan avro banknotlarını daha güvenli, sürdürülebilir ve Avrupalılar için daha kapsayıcı hale getirmek amacıyla yeniden tasarlamaktadır. Dolaşıma giren ilk avro banknotlarının ardından, 2013-2019 yıllarında sahteciliğe karşı daha gelişmiş güvenlik özelliklerine sahip 'Europa' serisi tedavüle çıkarılmıştır.
Yeni Tasarım Süreci Hakkında Bilgiler Neler?
ECB'nin kamuoyunun görüşüne açtığı yeni tasarım önerileri, avro banknotlarının üçüncü neslini oluşturacak. Bu kapsamda ECB, üçüncü nesil avro banknotları için hazırlanan 10 tasarım önerisini kamuoyunun görüşüne sunmuştur. ECB Yönetim Konseyi'nin halktan gelecek geri bildirimler ile uzman değerlendirmelerini dikkate alarak yıl sonunda nihai tasarımı seçmesi beklenmektedir. Yeni banknotların birkaç yıllık hazırlık sürecinin ardından tedavüle girmesi öngörülmektedir.
ECB, yeni seride gelişmiş güvenlik özellikleri, daha uzun kullanım ömrü sağlayacak malzemeler ve görme engelliler dahil herkes için daha erişilebilir unsurlar kullanmayı hedeflemektedir. ECB verilerine göre, bugün dolaşımda toplam değeri 1,5 trilyon avroyu aşan 30 milyardan fazla avro banknotu bulunmaktadır.
Güvenlik ve Sahtecilikle Mücadele Ön Planda mı?
ECB, yeni banknot serisinin hazırlanmasındaki temel gerekçenin sahteciliğe karşı korumayı güçlendirmek olduğunu belirtmektedir. Yeni seri, daha gelişmiş güvenlik teknolojileriyle donatılacak, daha dayanıklı olacak ve çevresel etkisi ile üretim maliyetleri azaltılacaktır. Banknotlara eklenecek yeni güvenlik teknolojileri, sahte banknot üretimini daha da zorlaştıracak ve banknotların doğrulanmasını kolaylaştıracaktır.
Mevcut banknotlar yeni seri tedavüle girdikten sonra da uzun süre dolaşımda kalacak, eski banknotlar yasal ödeme aracı olmayı sürdürecek ve değerlerini kaybetmeyecek. Yeni seride 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 avroluk kupürlerin korunması planlanmaktadır. Yeni tasarımların dolaşıma girmesiyle birlikte Avrupa'da her gün kullanılan milyarlarca banknotun önümüzdeki yıllarda kademeli olarak değiştirilmesi öngörülmektedir.
Öte yandan, avro banknotlarının yeniden tasarlanmasının para politikasını veya avronun değerini etkilemesi beklenmemektedir. Yeni banknotların eski seriyle birlikte uzun süre dolaşımda kalması planlandığından, piyasada ani bir geçiş öngörülmemektedir. ECB, dijital avro projesini yürütürken aynı zamanda nakde yatırım yapmış olmaktadır. Bu durum, piyasalara nakdin daha uzun yıllar sistemin parçası olmaya devam edeceği mesajını vermektedir.
