Çocukların bazı davranışları, ebeveynlerden aldıkları tepkilerle şekillenmektedir. Ebeveynlerin bu tepkileri, çocukların davranışlarını sürdürmelerinde beklenmedik bir rol oynayabilir. Son dönemde dikkat çeken "hayalet anne" yöntemi, bu konudaki tartışmaları yeniden gündeme taşımıştır.
Birçok ebeveyn, çocuklarının aynı davranışları tekrarlamasının nedenini merak etmektedir. Sürekli olarak dikkat çekmeye çalışan, sızlanan veya bağıran çocukların arkasında, çoğu zaman beklenmedik bir neden yatmaktadır. Uzmanlara göre, bu tür davranışların sürdürülmesinde çocuğun kendisinden ziyade, bu davranışların ardından gelen ilgi ve tepkilerin etkisi daha belirgin olmaktadır.
Çocukların davranışlarını sürdüren şey nedir?
Davranış psikolojisinde uzun süredir bilinen bir ilkeye göre, ilgi gören davranışların tekrar etme ihtimali artmaktadır. Bu ilgi, her zaman olumlu bir tepki olarak algılanmamalıdır. Bazı durumlarda, çocuk için azar işitmek veya tartışmanın merkezinde olmak bile dikkat çekmek anlamına gelebilir. Örneğin, bir çocuk isteği reddedildiğinde sızlanmaya başlıyor ve bu davranış her seferinde uzun açıklamalarla karşılık buluyorsa, zamanla bu davranış dikkat çekmenin etkili bir yolu olarak öğrenilebilir.
Bu nedenle uzmanlar, özellikle dikkat çekmeye yönelik bazı küçük davranışlarda ebeveynlerin verdikleri tepkilerin, istemeden de olsa bu davranışları güçlendirip güçlendirmediğini değerlendirmelerini önermektedir.
Hayalet anne yaklaşımının yanlış anlaşılması
Hayalet anne yaklaşımının en sık yanlış anlaşılan noktası, bu yöntemin çocuğu yok saymak ya da duygularını görmezden gelmek anlamına gelmediğidir. Uzmanlar, çocuk uygun bir şekilde iletişim kurduğunda, sakinleştiğinde veya olumlu bir davranış sergilediğinde ebeveynin yeniden devreye girmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yöntemin en önemli kısmı, yanlış davranıştan doğru davranışa yönlendirmektir.
Ancak, "hayalet anne" adıyla tanımlanmış bilimsel bir yöntem bulunmamaktadır. Sosyal medyada bu isimle anlatılan yaklaşım, davranış psikolojisindeki planlı görmezden gelme ve seçici dikkat tekniklerinin daha popüler bir anlatımı olarak değerlendirilmektedir.
Yöntemin uygun olmadığı durumlar nelerdir?
Uzmanlar, bu yaklaşımın her davranış için uygun olmadığını belirtmektedir. Çocuğun kendisine veya başkalarına zarar verdiği durumlarda, yoğun korku veya kaygı yaşadığı anlarda ya da gerçek bir yardım ihtiyacını ifade etmeye çalıştığında görmezden gelme yönteminin kullanılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu nedenle yöntemin sınırlarının doğru anlaşılması önemlidir.
Çünkü bazı durumlarda çocuk, dikkat çekmeye değil, desteğe ve yönlendirmeye ihtiyaç duyuyor olabilir. Ebeveynlerin en sık düştüğü hatalardan biri, tüm olumsuz davranışları aynı nedenle açıklamaya çalışmaktır. Oysa bir davranışın arkasında dikkat çekme isteği kadar yorgunluk, hayal kırıklığı, kıskançlık, kaygı ya da gelişim dönemine özgü ihtiyaçlar da bulunabilmektedir.
Hayalet anne yöntemi, yeni bir psikoloji keşfi olmayabilir. Ancak ebeveynlere önemli bir noktayı yeniden hatırlatmaktadır: Çocuk davranışlarını değiştiren şey her zaman daha fazla kural koymak ya da daha fazla müdahale etmek olmayabilir. Bazen asıl farkı yaratan şey, hangi davranışa ne kadar ilgi verdiğimiz olmaktadır.
