Hürmüz Boğazı'nın Stratejik Önemi ve Küresel Enerji Krizi
Şubat 2026 tarihinde başlayan ABD/İsrail-İran savaşı, modern jeopolitiğin en kritik kırılma noktalarından birine dönüştü. Gazeteci İlnur Çevik'in analizine göre, ne İran füzeleri ne de güçlü İran Devrim Muhafızları, Tahran rejiminin Batıya karşı kullandığı Hürmüz Boğazı kartı kadar etkili oldu. Dünya petrol akışının yüzde 20'sini kontrol eden bu bölgenin bloke edilmesi, özellikle Asya pazarlarına giden petrol akışını durdurarak küresel ekonomiyi derinden sarstı. Genel arzın azalmasıyla birlikte akaryakıt fiyatları hızla yükseldi ve ulaşım ile gıda maliyetlerini etkileyen bir zincirleme reaksiyona neden oldu.
ABD'nin Beklentileri ve Savaşın Seyri
ABD Başkanı Donald Trump, savaşın başlamasıyla birlikte çatışmanın birkaç hafta içinde sona ereceğini öngörmüştü. Strateji, devlet yetkililerinin hedef alınması ve nükleer tesislerin imhasıyla İran ekonomisini çökertmek üzerine kuruluydu. Ancak beklenen halk ayaklanması gerçekleşmedi ve İran yönetimi tahmin edilenden çok daha dirençli çıktı. Tahran'ın süpersonik füzelerle Orta Doğu'daki ABD üslerini vurması, savaşın uzun süreli bir yıpratma sürecine evrilmesine neden oldu. Bugün gelinen noktada bir varil petrolün fiyatı 100 Amerikan doları seviyelerine ulaşmış durumda.
Seçim Süreci ve ABD İç Siyasetine Yansımaları
Kasım ayındaki Kongre ara seçimlerine hazırlanan ABD yönetimi için artan enerji fiyatları ciddi bir siyasi baskı oluşturuyor. Savaşın ABD'ye bugüne kadarki maliyeti 40 milyar doları aşmış durumda. Bu ekonomik yük, Amerikan seçmenleri üzerinde etkisini gösterirken iktidardaki Cumhuriyetçilerin elini zayıflatıyor. ABD, bölgede askeri ablukayı güçlendirerek petrol akışını kısmen normale döndürdü ve günlük akışın savaş öncesi seviyelerin yüzde 65-70'i olan 11-13 milyon varil seviyesine çıkmasını sağladı.
İran'ın Direnci ve Vekil Güçlerin Stratejisi
Uygulanan ambargolar nedeniyle ciddi akaryakıt sıkıntısı çeken ve acil durum rezervleri tükenen İran, teslim olmak yerine saldırı siyasetini artırıyor. Tahran'ın asıl hedefinin, vekil güçleri harekete geçirerek çatışmayı daha geniş bir alana yaymak olduğu değerlendiriliyor. Bu bağlamda Husilerin Suudi Arabistan'daki tesislere yönelik saldırıları, stratejik bir önem taşıyor. Babulmendeb Boğazı üzerinden geçen günlük petrol ihracatı, yaşanan çatışmalar nedeniyle haziran ayında 3,4 milyon varil iken eylül ayında 700 bin varile kadar geriledi.
Türkiye'nin Bölgesel Güvenlikteki Rolü
Gerilimin tırmanmasıyla birlikte Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, bölgesel güvenliği desteklemek üzere işbirliği kararı aldı. Türkiye, Suudi Arabistan öncülüğünde kurulan uluslararası deniz gücüne katılmayı kabul ederek, ticaret gemilerinin güvenli seyrüseferini sağlama sorumluluğunu üstlendi. Bu süreçte Türkiye ile İran arasındaki diplomatik diyalog, bölgesel istikrarın yeniden tesis edilmesi adına büyük önem taşıyor. İran'ın Husileri gerilimi azaltmaları konusunda etkilemesi, bölgedeki güvenlik denkleminin çözümü için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
(Kaynak: Anadolu Ajansı)
