İstanbul Valiliği’nin onayıyla hayata geçirilen “Suça Sürüklenen Çocuklar İçin Onarıcı Adalet ve Erken Müdahale Modeli” projesi, çocukları suça yönelten risk faktörlerini kaynağında tespit ederek ortadan kaldırmayı hedefliyor. Ümraniye’de pilot olarak uygulanacak model, çocukların suçla temas etmeden önce desteklenmesini, aile ve sosyal çevre koşullarının analiz edilmesini ve çocukların topluma yeniden kazandırılmasını amaçlıyor.
Teknoloji ile sosyal bilimleri bir araya getiren proje kapsamında; çocukları hedef alan yeni nesil organize suç ağları, sokak çeteleri, dijital riskler ve sosyal çevre kaynaklı tehditlere karşı erken müdahale mekanizmaları oluşturulacak.
Çocuk Adalet Sisteminde Yeni Yaklaşım
İstanbul Valiliği, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (İstanbul TTO) iş birliğiyle yürütülen proje, çocuk adalet sisteminde önleyici ve rehabilite edici bir yaklaşımı esas alıyor.
On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleriyle uyumlu şekilde hazırlanan model, yalnızca suç sonrası müdahaleye dayanan geleneksel yöntemler yerine, çocukları suça iten nedenleri erken aşamada belirlemeyi ve bu nedenlere yönelik çözüm üretmeyi hedefliyor.
Model kapsamında aile yapısı, sosyal çevre, ekonomik koşullar, eğitim süreçleri ve dijital ortamların çocukların suçla temasındaki etkileri bütüncül biçimde değerlendirilecek.
Suça Sürükleyen Riskler Kaynağında Tespit Edilecek
Projenin pilot uygulama alanı olarak seçilen Ümraniye’de yürütülecek saha çalışmalarıyla çocukların suça yönelmesine neden olabilecek risk faktörleri belirlenecek. Ümraniye Kaymakamlığı koordinasyonunda yürütülecek saha çalışmalarında İlçe Emniyet Müdürlüğü, Cumhuriyet Başsavcılığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, eğitim kurumları ve yerel yönetimler ile ortak çalışma içerisinde ilerlenecek.
Çalışmalar kapsamında;
- Aile ve Sosyal Çevrenin Entegrasyonu: Çocuğun suça yönelme dinamikleri, ailesi ve içinde bulunduğu sosyal çevre ile birlikte analiz edilerek suçun kök nedenlerine doğrudan müdahale edilecek.
- Toplumsal Bütünleşme: Rehabilitasyon süreci yalnızca adli bir aşama olarak değil eğitim, kültür, sanat ve spor faaliyetleriyle desteklenen bir yeniden sosyalleşme süreci olarak yürütülecek. Böylece adalet, bir sonuç değil, çocuğun topluma kazandırılmasını sağlayan bir süreç olarak yeniden tanımlanıyor.
Yapay Zekâ Destekli Risk Analizi ve Dijital Takip Sistemi
Projenin dikkat çeken bileşenlerinden biri de teknoloji destekli karar destek sistemi olacak. Geliştirilecek yapay zeka destekli altyapı, çocukların yeniden suça sürüklenme risklerinin analiz edilmesine yardımcı olacak.
Sistemden elde edilen veriler, tek başına hukuki bir karar unsuru olarak kullanılmayacak. Veriler, uzman değerlendirmeleriyle birlikte ele alınacak böylece çocukların değerlendirilmesinde bilimsel ve insan odaklı bir yaklaşım korunacak.
Projede ayrıca oyunlaştırılmış mobil uygulama modeliyle çocukların psikososyal gelişim süreçlerinin desteklenmesi planlanıyor. Hikaye ve görev temelli içeriklerle çocukların sürece aktif katılımı sağlanırken, uzman ekiplerin saha takibini kolaylaştıracak geri bildirim mekanizmaları oluşturulacak.
100 Çocuk ve Aile İçin Pilot Uygulama bölgesi ümraniye oldu
Bir yıl boyunca Ümraniye’de uygulanacak pilot çalışma kapsamında en az 100 suça sürüklenen çocuk ve ailesine yönelik kapsamlı destek programları yürütülecek. Bu süreçte;
- Madde kullanımı tespit edilen çocuklar, Yeşilay iş birliğiyle AMATEM ve ÇEMATEM gibi ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilecek,
- Ev ziyaretleri gerçekleştirilecek,
- Çocukların psikolojik ve sosyal durumlarına ilişkin değerlendirmeler yapılacak,
- Ailelere yönelik sosyoekonomik destek planları hazırlanacak,
- Çocukların suç ortamlarından uzaklaştırılması için bireysel takip süreçleri yürütülecek.
Veri Güvenliği ve Hukuki Altyapı Öncelikli Olacak
Çocuklara ait hassas verilerin korunması, projenin temel çalışma ilkeleri arasında yer alıyor. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun şekilde yürütülecek süreçlerde veriler güvenli altyapılarda saklanacak. Veriler bilimsel analizler için anonimleştirilerek kullanılacak.
Veri ihlalinin yaşanması durumunda 24 saatlik acil müdahale protokolünün devreye sokulacağı çalışmada, Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi İlyas Kaya liderliğindeki kadro ile İstanbul TTO ekiplerinin altyapı ve vaka takibinde gerçek zamanlı veri akışı sağlanacağı aktarıldı.
Projenin Yürütücüleri
Projenin genel koordinasyonu, İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (İstanbul TTO) Genel Müdürü ve Rektör Danışmanı Mehmet Besim Müftüoğlu tarafından yürütülecek. Müftüoğlu, faaliyet planlarının uygulanması, süreçlerin takibi ve kurumlar arası koordinasyondan sorumlu olacak.
Projenin genel yürütücülüğünü ise çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı Dr. Öğr. Üyesi İlyas Kaya üstlendi. Kaya liderliğindeki akademik ekip ile İstanbul TTO yazılım ekipleri, projenin bilimsel ve teknolojik altyapısını oluşturacak.
Projenin İletişim ve Saha Koordinatörlüğünü yürütecek İletişim Uzmanı Taner Akkuş ise saha ekiplerinin koordinasyonu, vaka yönetimi süreçleri, kurumlar arası iletişim ağı ve operasyonel planlamadan sorumlu olacak.
