Düzce Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmi Aksoy, Karadeniz bölgesinde yer alan binlerce yıllık porsuk ağaçlarının genç bireylerin yetişmemesi nedeniyle tehlike altında olduğunu ifade etti. Bilim insanları, bu türün korunması için kapsamlı bir eylem planı oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Porsuk Ağaçlarının Korunması İçin Neler Yapılmalı?
Prof. Dr. Necmi Aksoy’un da yer aldığı 25 bilim insanının katkılarıyla oluşturulan konsorsiyum, ‘Avrupa Porsuk Ağacının Korunması ve İyileştirilmesi İçin Eylem Çağrısı’ başlıklı bir makale yayımladı. Bu makalede, porsuk ağaçlarının popülasyonuna ilişkin en temel sorunun genç ağaçların yetişmemesi olduğu belirtildi. Tohum üretiminin az ve düzensiz olması, tohumların geç çimlenmesi ve genç fidelerin kuraklığa karşı hassas olması gibi faktörler, türün gelişimini olumsuz etkiliyor.
Porsuk Ağaçlarının Tarihi ve Kültürel Önemi
Porsuk ağaçları, uzun ömürlü ve farklı çevre koşullarına dayanabilen, tarihi ve kültürel değeri yüksek bir ağaç türü olarak bilinir. Batı Karadeniz bölgesinde bu ağaçların yaşı yüzlerce yılla ölçülmektedir. Zonguldak’ın Alaplı ilçesindeki Gümeli ormanları, Karabük’ün Yenice ilçesindeki Kavaklı ormanları ve Düzce’nin Yığılca ilçesindeki ‘Gökçeağaç Porsuk Ağacı Tabiat Anıtı’, Bolu’nun Yedigöller Milli Parkı gibi yerlerde birçok yaşlı ‘Anıt Porsuk Ağacı’ bulunmaktadır.
Porsuk Ağaçlarının Popülasyonu Neden Geriliyor?
Dayanıklı yapısına rağmen porsuk ağaçlarının popülasyonu, iklim değişiklikleri, insan faaliyetleri, aşırı kesim, habitat parçalanması, yangın, yoğun otlatma ve yetersiz gençleşme gibi nedenlerle gerilemektedir. Prof. Dr. Aksoy, Avrupa porsuğunu korumanın yalnızca yaşlı ve tekil ağaçları korumakla mümkün olmadığını belirtmektedir. Türün tarihsel yayılışı, genetik çeşitliliği, gençleşme koşulları ve hayvanlarla ilişkisi gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Uluslararası Konsorsiyumun Çalışmaları
Bu kapsamda uluslararası konsorsiyum, porsuk ağaçlarının korunması üzerine çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Prof. Dr. Aksoy, bu çalışmalarda yer aldıklarını ve 25 soru üzerinde durduklarını ifade etti. Çalışma kapsamında, ‘Porsuk ağaçları, doğallaştırma çalışmalarına nasıl dahil edilebilir?’ ve ‘Baskı altında gelişimini sürdüren genç porsuklar, açıklık oluştuğunda ne ölçüde hızlı büyüyerek üst tabakaya ulaşabilir?’ gibi sorulara yanıt arandı.
Bu araştırmalar sonucunda, bölgede binlerce yıldır var olan porsuk ağaçlarının popülasyonunun korunması ve gençleştirilmesine katkı sağlanacağı düşünülmektedir.
