NASA'nın PACE uydusu, 22 Haziran 2026 tarihinde Karadeniz'in her yıl ilkbahar sonu ve yaz başında gözlemlenen turkuaz görünümünü uzaydan kaydetti. Bilim insanları, bu renk değişiminin nedeninin milyonlarca mikroskobik kokolitoforun yüzey sularında yoğunlaşması olduğunu belirtiyor. Aynı oluşum, İstanbul Boğazı'nda da uzaydan görüntülendi.
Karadeniz'in Renk Değişiminin Sebebi Nedir?
Karadeniz'in bazı dönemlerde turkuaz renge bürünmesi, kirlikten kaynaklanmamakta, aksine denizdeki canlı yaşamındaki mevsimsel değişimlerden kaynaklanmaktadır. NASA'nın PACE uydusunun kaydettiği görüntüler, yüzey sularında yoğunlaşan kokolitoforların oluşturduğu açık renkli girdapları ortaya koymaktadır. Bu olay, deniz ekosistemindeki değişimleri izlemek için önemli bir doğal gösterge olarak kabul edilmektedir.
NASA, Karadeniz'in yaz aylarında turkuaz renge bürünen yüzeyini detaylı bir şekilde görüntülemiştir. Bu görüntüler, deniz yüzeyinin ilkbaharın sonundan itibaren koyu renkten açık mavi ve turkuaz tonlarına geçiş yaptığını göstermektedir.
Kokolitoforlar ve Deniz Ekosistemi
Karadeniz'deki açık mavi ve turkuaz tonlar, ilkbahar sonu ile yaz başında çoğalan kokolitofor adı verilen mikroskobik fitoplanktonlardan kaynaklanmaktadır. NASA'ya göre, bu canlıların yüzeyi kalsiyum karbonattan oluşan mikroskobik plakalarla kaplıdır. Güneş ışığı bu plakalardan yansıdığı için deniz yüzeyi uzaydan süt mavisi ile turkuaz arasında değişen tonlarda görünmektedir.
İlkbaharın sonu ve yaz başında hızla çoğalan kokolitoforlar, bu dönemde Karadeniz'de baskın tür haline gelmektedir. Yılın diğer aylarında ise silika kabuklu diyatomlar öne çıkmakta ve bu durum Karadeniz'in yeniden daha koyu bir görünüm kazanmasına yol açmaktadır.
İstanbul Boğazı'ndaki Gözlemler
NASA'nın paylaştığı görüntüler yalnızca Karadeniz'i değil, İstanbul Boğazı'nı da kapsamaktadır. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görev yapan bir astronotun 27 Mayıs 2026'da çektiği fotoğrafta, Boğaz boyunca akıntıları takip eden açık renkli fitoplankton kümeleri gözlemlenmektedir. Bu görüntüler, fitoplankton yoğunluğunun İstanbul Boğazı'nda da belirgin şekilde görüldüğünü ortaya koymaktadır.
Kokolitoforlar, tek tek mikroskop olmadan görülemeyecek kadar küçük canlılardır. Ancak uygun sıcaklık ve besin koşulları oluştuğunda sayıları milyarlarca bireye ulaşmaktadır. Bu yoğunluk sayesinde oluşturdukları alg patlamaları uzaydan bile seçilebilmektedir. Kokolitoforların yaşam döngüsü, okyanuslardaki karbonun bir kısmının deniz tabanında uzun süre depolanmasına katkı sağlamaktadır.
