Kâzım Karabekir Paşa, Türk İstiklâl Savaşı'nın en önemli komutanlarından biri olarak tanınmakta ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda büyük bir rol üstlenmiştir. Vatanseverliği, askerî dehası ve liderliği ile tarih sahnesinde unutulmaz bir yer edinmiştir. Özellikle Millî Mücadele sürecindeki etkinlikleri ve Gazi Mustafa Kemal Paşa ile olan yakın işbirliği, Karabekir Paşa’yı Türk milletinin kahramanlarından biri haline getirmiştir.
1882 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Kâzım Karabekir, genç yaşlarda askerlik mesleğine ilgi duymuş ve Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde yetişen önemli bir askerî lider olarak kendisini kanıtlamıştır. Eğitim hayatına başarılı bir şekilde devam ederken, ülkesinin zor bir döneme girdiği bir dönemde yetişmiştir. Osmanlı Devleti'nin son yıllarında yaşanan toprak kayıpları ve iç karışıklıklar, Karabekir'in hayatında önemli bir yer tutmuştur.
Kâzım Karabekir'in Askerlik Kariyeri Nasıl Başladı?
Karabekir, 1912’de Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkan Savaşları’na katılmış ve burada önemli görevler üstlenmiştir. Özellikle 1. Dünya Savaşı’nın ardından Çanakkale Cephesi’nde gösterdiği kahramanlık, onu Türk milletinin unutulmaz kahramanlarından biri yapmıştır. Düşman kuvvetlerinin yoğun saldırılarına karşı, Türk askerinin gücünü dünyaya bir kez daha göstermiştir. Çanakkale Zaferi, Karabekir’in askeri kariyerinde en parlak anlarından biri olmuştur.
Çanakkale’nin geçilmez olduğunu tüm dünyaya duyuran Türk askerinin, Karabekir Paşa’nın liderliğinde gösterdiği direncin, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesindeki simgelerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışına az bir süre kala, 2 Mart 1919’da Erzurum’a atanan Kâzım Karabekir, burada önemli bir dönemeçte yer almıştır.
Millî Mücadele Sürecindeki Rolü Nasıldı?
Erzurum Kongresi’nde, Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığına büyük bir destek vererek, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin lideri olarak onun yanında yer almıştır. İstanbul Hükûmeti tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya yönelik tutuklama kararı verildiği sırada, Karabekir Paşa, Mustafa Kemal Paşa’ya verdiği askerî destekle Millî Mücadele’nin kaderini değiştiren anlardan birine imza atmıştır. Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en kritik anlarında, Kâzım Karabekir Paşa’nın verdiği destek, millî mücadelenin en önemli mihenk taşlarından biri olmuştur.
Bir gün, Mustafa Kemal Paşa’nın konakta bulunduğu sırada, İstanbul’dan gelen tutuklama emri üzerine, Karabekir Paşa bir bölük süvariyle konakta Mustafa Kemal Paşa’yı korumak için gelmiştir. Kızı Timsal Karabekir’in anılarına göre, Karabekir Paşa, Mustafa Kemal Paşa’nın karşısına geçerek “Paşam, dün olduğu gibi bugün de tüm kolordumla emrinizdeyim” diyerek, o anın Türk milletinin kaderini değiştiren bir dönüm noktası olduğunun bilincindeydi.
Askerî ve Siyasi Başarıları Nelerdir?
Kâzım Karabekir Paşa, Millî Mücadele’nin askerî başarılarında en ön saflarda yer almıştır. Erzurum ve çevresinde Ermeni isyanlarını bastırmak ve Rusya’nın elindeki toprakları kurtarmak için yoğun bir mücadele vermiştir. Sarıkamış, Kars, Ardahan, Artvin ve Batum’un geri alınması, Türk milletinin doğu sınırlarının korunmasında büyük bir öneme sahip olmuştur. Bu zaferlerle sadece askerî anlamda değil, aynı zamanda diplomatik alanda da önemli başarılara imza atmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk’ta Kâzım Karabekir Paşa’nın Millî Mücadele’deki rolünü şu sözlerle anlatmıştır: “Kâzım Karabekir Paşa ve adamları Kurtuluş Savaşı’nda canları pahasına savaşarak gâlip geldiler. Bu gâlibiyet sadece onların değil, bütün Türk Milleti’nin gâlibiyetidir.” Bu sözler, Karabekir Paşa’nın Türk milletinin bağımsızlık mücadelesindeki katkılarının büyüklüğünü bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Karabekir Paşa’nın askerlik kariyerindeki başarılarının ardından, siyasî hayatta da aktif rol oynamıştır. Edirne Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girmiş, İzmir İktisat Kongresi’ne başkanlık yapmıştır. Ancak, Cumhuriyet Halk Partisi içindeki görüş ayrılıkları nedeniyle istifa etmiş ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurmuştur. Şeyh Said İsyanı bahane edilerek bu parti kapatılmış, Karabekir Paşa’nın siyasi kariyeri zor yıllara sahne olmuştur.
Kâzım Karabekir Paşa, 1927’den sonra daha çok inzivaya çekilmiş, fakat Atatürk’ün vefatının ardından yeniden milletvekili seçilerek Meclis Başkanlığı yapmıştır. Türk İstiklâl Savaşı’nın kahramanlarından olan Karabekir Paşa, 26 Ocak 1948’de geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmiştir. Ardında, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine olan katkıları ve kahramanlıkları ile hatırlanacak bir miras bırakmıştır.
Timsal Karabekir, babasının vatanseverliğine dair önemli anıları günümüze taşımıştır. 1946 yılında, Rusya’nın Kars ve Ardahan’ı talep etmesi üzerine, Karabekir Paşa, Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmada, “Boğazlar Türk’ün boğazı, Kars, Ardahan bel kemiğidir. Verecek bir karış toprağımız yok” diyerek, Türk milletinin toprağını ve bağımsızlığını savunma konusunda kararlılığını bir kez daha vurgulamıştır. Bu konuşma, Karabekir Paşa’nın Türk milletine duyduğu güvenin ve vatanseverliğinin bir simgesi olarak hafızalara kazınmıştır.
Kâzım Karabekir Paşa, Türk İstiklâl Savaşı’nda verdiği eşsiz katkılarla, Gazi Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini atan kahramanlardan biridir. Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde oynadığı rolden dolayı, rahmet ve minnetle anılmaktadır.
