Afyonkarahisar'ın dünyaca ünlü Napolyon kirazında hasat döneminin beklenildiği gibi geçmemesi, üreticileri zor bir duruma soktu. Fiyatların 15 liraya kadar düşmesi, maliyetlerini karşılayamayan çiftçileri ağaçlarını kökünden sökme noktasına getirdi. Çay ve Sultandağı ilçelerinde yıllarca emekle yetiştirilen bu değerli meyve, bu sezon dalında büyük bir sorunla karşı karşıya kaldı.
Beklenen yüksek rekolte, tarlada artan fiyatlar yerine, dibe çakılan fiyatlar ile köylünün kabusu haline geldi. Üreticiler, artan işçilik ve girdi maliyetleri altında ezilirken, bahçelerden yükselen isyan sesleri, durumun ciddiyetini gözler önüne serdi.
Fiyatlar Neden Bu Kadar Düşük?
Sezon başında kalitesine göre kilogramı 30 ile 70 lira arasında alıcı bulan kiraz, hasadın hızlanmasıyla birlikte bir anda 15 ile 60 lira seviyelerine geriledi. Günden güne eriyen etiketler karşısında ne yapacağını bilemeyen bölge üreticilerinden Ahmet Demirbaş, yaşadığı çaresizliği şu sözlerle ifade etti: 'Kiraz üreticisi olarak emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Geçen sene yoktu. Zarar ettik. Bu sene yine zarar ediyoruz. Yetkililer bu soruna el atsın. Artık kiraz ağaçlarını kökünden sökmeyi düşünüyoruz.'
Çay Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Sebahattin Dündar, bu yıl rekoltenin yüksek olmasına rağmen çiftçinin cebine para girmediğine dikkat çekti. Girdilerin ve işçiliğin çok pahalı olduğunu belirten Dündar, 'Tüccar kirazı ucuza alıyor. Bizler tüccarın alım fiyatlarına karışamayız. Yetkimiz yok. Üreticilerimizin sıkıntılarını ancak dile getirebiliyoruz' şeklinde konuştu.
Maliyetler ve Rekabet Sorunları
Bölgede bu sezon yaklaşık 40 bin ton rekolte beklendiği kaydedilirken, tablonun vahametini Çay Ziraat Odası Başkanı Ali Bozpınar'ın maliyet hesabı ortaya koydu. Günlük işçi yevmiyesinin 1500 Türk lirasına fırladığını ve bir işçinin günde en fazla 40 kilogram ürün toplayabildiğini aktaran Bozpınar, 'İlacı, nakliyesi, üretim masrafları derken 1 kilogram kiraz maliyeti 65 lirayı bulur' diyerek zararın boyutunu özetledi.
Fiyatların çakılmasının en büyük nedenlerinden biri olarak ihracat kapılarındaki daralma gösterildi. Avrupa ülkelerinin aynı dönemde üretim yapan Yunanistan ve Polonya'dan alım yaptığı, bu ülkelerdeki teşvik sisteminin Türk çiftçisini rekabette ezip geçtiği aktarıldı. Rakiplerin 1 avroya ürün satıp Avrupa Birliği'nden 2 avro teşvik alarak toplamda 3 avro kazanç sağladığına vurgu yapan Bozpınar, 'İhracat olmayınca fiyatlar tüccarın isteği üzeri düşüyor. Üretici de zarar ediyor' ifadelerini kullandı.
Gelecek İçin Belirsizlikler
Gözler şimdi, dallarda bekleyen tonlarca ürünün akıbeti ve tarladaki sorunları çözmek için atılacak acil destek adımlarına çevrildi. Üreticilerin yaşadığı bu zorlu süreç, sektördeki geleceği belirsiz hale getirirken, yetkililerin duruma müdahale etmesi bekleniyor. Kiraz üreticileri, yaşanan bu sıkıntılar karşısında çözüm bekliyor.
