Kösem Sultan, Osmanlı İmparatorluğu'nun tarihine damgasını vuran önemli bir figürdür. Mahpeyker Kösem Sultan olarak bilinen bu şahsiyet, hareminde öldürülen ilk valide sultan unvanını taşımaktadır. Kadınlar Saltanatı döneminin sembol ismi olan Kösem Sultan, oğulları IV. Murad ve I. İbrahim ile torunu IV. Mehmed dönemlerinde devletin yönetim dizginlerini fiilen elinde tutmuştur.
Kösem Sultan'ın Hayatı ve Kökeni Nasıldır?
Kösem Sultan kimdir sorusu, hayatının romanlara, dizilere ve opera eserlerine konu olmasıyla birlikte hâlâ ilgi çekmektedir. Padişah I. Ahmed'in nikâhlı eşi olan sultan, yarım yüzyıla yakın bir süre boyunca Topkapı Sarayı'nda hem kadın saltanatının hem de büyük çekişmelerin merkezinde yer almıştır. Asıl adının Mahpeyker olduğu bilinen sultanın doğum yeri ve ailesi hakkında kesin bilgi yoktur. 1589 yılında doğduğu tahmin edilmektedir.
Ortodoks bir papazın kızı olduğu, Bosna ya da Yunan kökenli olabileceği yönünde rivayetler bulunmaktadır. Halk arasında 'Anastasya' adıyla doğduğu söylense de bu bilgi tarihi kayıtlarla doğrulanmamıştır. 14-15 yaşlarındayken Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul'a gönderilmiş ve haremde göze girerek Sultan I. Ahmed'in en sevdiği kadını olmuştur.
Kösem Sultan'ın Saraydaki Gücü ve Etkisi Nasıldır?
Kösem lakabını ya pürüzsüz cildi ya da 'yol gösteren, lider' anlamı nedeniyle aldığı düşünülmektedir. Kösem Sultan'ın saraydaki gücü, I. Ahmed'in haseki sultanı olarak haremde hızla yükselmesiyle artmıştır. Çok sayıda çocuk doğurması ve kızlarını dönemin önemli devlet adamlarıyla evlendirmesi, ona güçlü bir siyasi ağ sağlamıştır. Eşinin ölümünün ardından oğulları IV. Murad ve I. İbrahim tahta çıkınca valide sultan sıfatıyla naipliğe başlamıştır.
Torunu IV. Mehmed'in altı yaşında padişah olmasıyla 'Büyük Valide Sultan' konumuna yükselmiş ve yaklaşık otuz yıl boyunca devletin fiili gücünü elinde tutmuştur. Bu süreçte çok sayıda sadrazam atamış ve Osmanlı'nın en çalkantılı dönemlerine damga vurmuştur. Torunu IV. Mehmed'in tahta çıkışından sonra gelini Turhan Sultan ile aralarında ciddi bir iktidar mücadelesi başlamıştır.
Kösem Sultan'ın Ölümü ve Ardındaki Olaylar Nasıldır?
Geleneğe göre yetkilerin yeni padişahın annesine geçmesi gerekiyordu, ancak Kösem Sultan iktidarı bırakmak istememiştir. Kaynaklara göre IV. Mehmed'i tahttan indirip yerine Şehzade Süleyman'ı çıkarma planı yapmıştır. Plana göre Turhan Sultan ortadan kaldırılacak, IV. Mehmed'e zehirli şerbet içirilecekti. Ancak Meleki Hatun planı Turhan Sultan'a iletmiştir. Turhan Sultan, Başlala Uzun Süleyman Ağa'yı görevlendirmiştir.
2 Eylül 1651 gecesi Süleyman Ağa ve adamları haremi bastığında, Kösem Sultan saklandığı bir dolapta bulunmuş ve odasında boğularak öldürülmüştür. Cenazesi Sultanahmet Camii haziresindeki eşi I. Ahmed'in türbesine defnedilmiştir. 62 yaşında hayatını kaybeden sultan, Osmanlı tarihinde öldürülen ilk ve tek valide sultan olarak kayıtlara geçmiştir.
