BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), nisan ayında küresel gıda fiyatlarının son üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktığını duyurdu. Bu durum, dünya genelinde gıda güvenliği ve ekonomik istikrar açısından önemli bir endişe kaynağı olarak değerlendirilmektedir.
Özellikle bitkisel yağ fiyatlarında yaşanan artışın, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının etkisiyle daha da belirginleştiği ifade edilmektedir. FAO Başekonomisti Maximo Torero, bitkisel yağ fiyatlarındaki yükselişin enerji maliyetlerinin artmasından kaynaklandığını belirtmiştir.
Artan Enerji Maliyetlerinin Etkisi Nedir?
Artan enerji maliyetlerinin, yağ bakımından zengin bitkiler gibi organik maddelerden üretilen biyoyakıtlara olan talebi artırdığı ifade edilmektedir. Bu durum, bitkisel yağ fiyatlarının yükselmesine katkı sağlamaktadır. Torero, savaşın yol açtığı sarsıntılara rağmen tarım ve gıda sistemlerinin dayanıklılık gösterdiğini, önceki sezonlardan kalan yeterli stoklar sayesinde tahıl fiyatlarındaki yükselişin sınırlı kaldığını vurgulamıştır.
Dünya genelinde işlem gören temel gıda ürünlerinden oluşan sepetin fiyat değişimlerini ölçen FAO Gıda Fiyat Endeksi, nisanda ortalama 130,7 puana yükselmiştir. Bu rakam, mart ayına göre yüzde 1,6’lık bir artış anlamına gelirken, Şubat 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret etmektedir.
FAO Gıda Fiyat Endeksi ve Tahıl Fiyatları
Endeks, Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte Mart 2022’de 160,2 puan ile zirveye ulaşmıştı. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise nisanda aylık bazda yüzde 5,9 artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıkmıştır. Soya, ayçiçeği, kanola ve palm yağı fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekmektedir.
Özellikle palm yağı, biyoyakıt politikalarının teşviklerinden destek görmektedir. Buna karşılık tahıl fiyatları nisanda mart ayına göre yalnızca yüzde 0,8 yükselmiş ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,4 artmıştır. Bu artışta, hava koşullarına ilişkin endişeler, gübre maliyetlerindeki yükseliş ve biyoyakıt talebindeki artış etkili olmuştur.
Gelecek Yıl İçin Beklentiler ve Üretim Tahminleri
FAO, yüksek gübre fiyatları nedeniyle çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelmesi sonucu 2026 yılında buğday ekim alanlarında daralma beklediğini de açıklamıştır. Öte yandan, Brezilya’da kesime hazır sığır sayısının azalması nedeniyle et fiyatlarının nisanda aylık bazda yüzde 1,2 artarak rekor seviyeye ulaştığı bildirilmiştir.
Buna karşın şeker fiyatları, Brezilya, Çin ve Tayland’da arzın bol olacağı beklentisiyle yüzde 4,7 gerilemiştir. FAO ayrıca yayımladığı ayrı bir raporda, 2025 yılı küresel tahıl üretimi tahminini hafif yukarı yönlü revize ederek 3 milyar 40 milyon tona çıkardığını belirtmiştir. Bu rakam, geçen yılın seviyelerine göre yüzde 6’lık bir artış anlamına gelmektedir.
